162 



§ 2. Het volk en de bevolking. 



Hieromtrent moet ik vooreerst verwijzen naar datgene, hetwelk ik in het lïe hoofdstuk, 

 8e gedeelte, § 3 gezegd heb. Bij hetgeen daar gezegd is, voeg ik nog een woord van 

 den gezaghebber Steijns, die zich negen jaren in het land heeft opgehouden en algemeen 

 bekend is voor een der omzigtigste ambtenaren, die op Bima aangesteld zijn geweest. Ook 

 hij zegt in een berigt van het jaar 1837 / 1838 , «dat het volk van Soembawa onverdiend belas- 

 » terd werd, dat het wel zoo vlijtig niet is, als dat van Bima, doch thans meer en meer 

 » leidzaam en zachter van aard wordt, en zich met meer vlijt op den akkerbouw toelegt." 



De bevolking moet naar hem in 1837, 22199 zielen bedragen hebben. Tegenwoordig 

 moet zij over de 26000 bedragen daar zij niet alleen door binnenlandschen aanwas, maar 

 ook door toevoer van buiten, hetzij van vreemde of van vroeger gevlugte inboorlingen, die 

 terugkeerden, vermeerderd is. 



In 1847 waren er onder de bevolking slechts drie halfbloed Europeanen. Chinezen en 

 Arabieren wonen er in het land niet, daarentegen eenige Maleijers en Balinezen. Zeer 

 groot echter is het getal der Boeginezen, Makassaren en oranrj barljo's, die zich in het 

 land neergezet hehben, alle langs het strand, de meeste te Soembawa en tusschen Alias 

 en Oetan. Hun getal moet eerder boven, dan onder de 6000 bedragen. Deze menschen wor- 

 den in het land zeer gevreesd. Meest zijn het vlugtelingen of overloopers of luiaards, die 

 hun brood hier of daar op eene oneerlijke wijze verdienen, nu eens met smokkelen en ge- 

 heimen slavenhandel, dan eens met het heelen van den buit der zeeroovers, of met zee- 

 rooven zelf, en eindelijk met openbaren diefstal, roof en moord. De Sultan weet alles, 

 maar zoekt eerder zijn voordeel er mede, dan deze handelingen tegen te gaan. Hij waagt 

 zulks ook niet, omdat hij den moed en de magt er niet toe heeft, daar dat volk 

 uit veel moediger en vastberadener lieden bestaat dan het volk van Soembawa. Reeds aan 

 de onlusten en burgeroorlogen van 1762 — 1765 namen zij een werkzaam deel, en plaagden 

 het land door hunne roof- en moordzucht. Ook Tobus zegt in zijn berigt van 1803, dat 

 deze lieden zeer gevaarlijk waren, en sedert lang opgestaan zouden zijn, wanneer zij niet 

 door de vrees voor het Hollandsche Gouvernement teruggehouden waren. Zij weigeren be- 

 lastingen te betalen of heerendiensten te verrigten. De Sultan kan hen daartoe niet nood- 

 zaken. Het eenige, waartoe zij zijn over te halen, is tot bijstand met praauwen en zee- 

 volk, wanneer de Sultan hunne hulp inroept voor een' pleiziertogt, eene zeereis of een 

 dienst voor het Gouvernement. Ook dan nog laten zij zich niet dan met tegenzin vinden. 



Door de ware inboorlingen van Soembawa worden zij overigens even zoo zeer gehaat als 

 gevreesd. Vroeger beschouwden zij zich altijd als onderdanen van Goa. Tegenwoordig moet 

 Goa van zijne aanspraken afstand gedaan en de souvereiniteit over hen aan den Sultan 

 Amarola afgestaan hebben, en dit, toen deze in 1847 een bezoek in Goa aflegde. 



§ 3. Handel , akkerbouw en industrie. 



Daar er in Soembawa noch een Europeesch beambte noch een Europeesch koopman 

 gevestigd is, is het onmogelijk, eenige naauwkeurige opgaven over den handel (in- en uit- 



