164 



Rundvee is er niet in het land. De jaarlijksche consumptie moet ongeveer 900 — 1000 buf- 

 fels en 800 — 400 geiten bedragen. 



Aan wild is het land niet zoo rijk als Dompo, men vindt er het hert en den banteng. 



Over het gevogelte, de visschen en dergelijke verwijs ik naar § 1 en 2 in het §de ge- 

 deelte van het Ile hoofdstuk. 



Het zout wordt in het land bij Laboe banga en Panjorong aangemaakt, echter niet ge- 

 noeg voor de behoefte der bevolking, zoodat er nog vrij wat van Bima , Makasser en Bali 

 wordt ingevoerd. 



Men maakt in Soembawa veel en bijzonder goede wapenen, krissen, lansen en klewangs. 

 Zij worden veel uitgevoerd, en hebben eigenaardige vormen, zoodat zij noch met de Ba- 

 linesche, noch met de Boeginesche verward kunnen worden. De kris, b. v. ofschoon in grond- 

 vorm dezelfde, als die der orang bagies , is veel grooler en zwaarder, de schede veel langer 

 en breeder. Zoo zijn ook de lansen veel massiever, zoowel wat het ijzer, als wat den stok 

 aangaat, ofschoon deie niet zoo overdreven laog is, als die van de Balische lans. 



De stoffen, die in het land vervaardigd worden zijn meest alle grove katoenen stoffen. 

 Men verft er zeer helder rood, blaauw , geel, oranje en bruin. Er wordt in het land ook 

 veel grof aardewerk en vlechtwerk van lontarbladeren vervaardigd. Een eigenaardig fa- 

 brijkaat is dat van allerlei olie Dinienjak Soembawa" genaamd. Die olie is kokos-olie, die 

 met allerlei stoffen vermengd wordt. Eene soort moet vooral zeer voedzaam zijn en de men- 

 schen spoedig vet maken. Zij wordt in het land zeer veel gebruikt met rijst en gebak. 

 Eene andere soort moet zeer spoedig geschoten wonden heelcn en heet » minj ak-pelor , — nog 

 eene andere, geneest spoedig gehouwen en gestoken wonden, en heet minjak beste ; nog eene 

 andere heelt kneuzingen, gezwellen, verstuikingen en wordt » minjak kasselok" genoemd. 

 De vervaardiging van deze wond-olie is een geheim, dat mij niemand wilde verraden. De 

 legende verhaalt , dat eene gewonde slang die olie voor zich zelve het eerste zou gebruikt 

 hebben en daardoor de menschen tot de ontdekking zou hebben gevoerd. Ik weet echter 

 dat de olie een tijd lang op zekere bladeren of bloemen gezet wordt (b. v. de Millingtonia 

 hortensis), om daaruit de werkelijke of vermeende heelkracht te trekken, waarna de olie door 

 zeven gezuiverd en afgegoten wordt. De groote voorkeur van het volk voor olie in de spij- 

 zen, is reden, dat er jaarlijks veel kokosnoten en kokos-olie wordt ingevoerd, voornamelijk 

 van Saleijer. 



De hoofdartikelen van uitvoer zijn in het kort de volgende: 



Padi en rijst, 



Katjang hidjoe , sappanhout, ... 



Katoen, ; '.'. > 



Grove kains en slendang, ' >(l 



Was, zeer weinig en slecht, .! : > . '•;■:■ 



Vogelnesten, 



Paarden, buffels en geiten, 



Dingding, huiden en vet, 



Eenigc zceprodukten, die de orang badjo's inzamelen als: tripang, agar-agar en karet. 



Laboe boea, Panjorong en Laboe padi voerden van 1837 — 1838 omstreeks 200 koijangs 



i 



