165 



rijst en 60 koijangs katjang hidjoe uit; Lnboe pakat cc. 60 koijangs rijst, en 10 koijangs ka- 

 tjang hidjoe; Laboe bodja V 2 koijang tripang en een weinig karet; Laboe boeèr en Laboe 

 lenkong ongeveer 50 koijangs rijst en 16 koijangs katjang; Laboe alias, 100 koijangs rijst, als 

 ook was en vet; Laboe badjoe alias, 10 pikols tripang en een weinig karet; Amgancj voert 

 uit: padi en dingding, die tegen zout, kokosnoten en suiker ingeruild worden. 



De prijzen van de voornaamste levensmiddelen en handels-artikelen waren in Soembawa 

 in 1845, als volgt: 



1 pikol rijst . . . . ƒ 3.50. 



100 bossen padi a 10—15 katties de bos 

 1 pikol zout 

 1 pikol katoen 

 8 stuks kokosnoten 

 1 karbouw 

 1 pikol was 

 Ook Soembawa heeft tegenwoordig uitgaande regten, die in 1847 waren, van: 

 1 koijang rijst 

 1 pikol was 

 1 paard . 



1 buffel 



i kattie vogelnesten 

 1 pikol dingding 

 1 » buffelhuiden 

 1 » koffij 

 1 » kapas 

 1 koijang katjang iedjoe 

 100 bosschen padie a 10 katties 

 Zijn reeds de uitgaande regten te JBima wonderlijk verdeeld, dan zijn die van Soembawa 

 het nog meer , zoodat zij nu eens 1 — 1 '/ 2 pCt. en dan eens 2 pGt. en meer van de waarde 

 bedragen. 

 De haven- en ankerage- gelden zijn dezelfde als op Bima. 



Eeo sabandar heeft de geheele opbrengst van de uitgaande regten gepacht en heeft van 

 Soembawa af tot aan Laboe boeèr alle tollen en havengelden. Hij overhandigt alles aan 

 den Sultan en houdt niets voor zich zelven dan hetgeen hij steelt. Ook bezit hij zekere 

 voorregten, die andere kooplieden niet toekomen. Hoe lang die zaak loopen zal is niet voor- 

 uit te zien, waarschijnlijk niet lang. Vooreerst zoekt de sabandar, zoo veel doenlijk den 

 Sultan te bedriegen. De Sultan beproeft van zijnen kant alle middelen om den sabanhar 

 zooveel mogelijk uit te zuigen. Hij vordert van hem alles wat hij noodig heeft ten ge- 

 schenke, zooals suiker, koffij, gambier, katoenen stoffen en dergelijke. Hij wil de schepen 

 van den sabandar voor niet gebruiken, deze moet zijne praauwen uitrusten en kosteloos de 

 ammunitie leveren. Wat echter nog erger is, de sabandar veroorlooft zich afpersingen van de 

 vreemde kooplieden, zoekt hen den handel onmogelijk te maken, of houdt hen zoo lang te- 

 gen, dat zij hunne regtmatige aanspraken opgeven. Wanneer zij zich beklagen, verwijst hij 



. » 



10.— 



. )) 



1.50. 



. )) 



8. — 



» 



-20. 



. » 



6. — 



. » 



80. — 



ren, 



van : 



• f 



8. — 



. » 



4. — 



. » 



4. — 



. i> 



-60. 



. » 



1. — 



. » 



-60. 



. » 



-60. 



. » 



-60. 



. » 



-60. 



. )) 



12.— 



. » 



1.— 



