167 



volk alleen de groote blinkende en volle petjes aanneemt en de andere afzondert en wei- 

 gert. Dit is een groot nadeel voor den handel. Wanneer iemand namelijk met onuitge- 

 zochte petjes van Bima of Bali komt, kan hij naauwelijks 1 / i , V 2 of 3 /± gedeelte aan den 

 man brengen, de rest of het uitschot blijft aan hem,, en wordt een zuiver verlies, wanneer 

 hij niet weder naar Bima of Bali terugkeert, waar buitendien zulk uitschot ook niet gaarne 

 meer wordt aangenomen. Ja dikwijls betalen de menschen van Soembawa de vreemde koop- 

 lieden met slechte of onuitgezochte petjes, wanneer deze niet met de verhouding genoegzaam 

 bekend zijn. Naderhand willen diezelfde menschen , diezelfde petjes niet weder terug nemen. 

 Klagten helpen niets. Toen ik op Soembawa was, was de ontevredenheid onder de vreemde 

 kooplieden algemeen. Eenigen wachtten maanden lang op betaling en konden geen regt krij- 

 gen. Anderen konden geene lading krijgen voor petjes , die zij in het land zelf ontvangen 

 hadden, en die zij niet weder inruilen konden. 



r § h. Huiselijk leven. Economische toestand. Zeden en Gewoonten. 



Reeds in | 1 heb ik aangegeven op welke wijze over het algemeen de dorpen in het land 

 gebouwd zijn, en nog vroeger heb ik reeds opgemerkt, dat de huizen geheel anders gebouwd 

 zijn als in het oostelijke gedeelte van het eiland. 



In Soembawa bouwt men algemeen zeer hoog van den grond, en op de langste rond- 

 houten, die men kan vinden. Een trap of liever eene ladder van bamboe of van hout leidt 

 naar boven. Meest is er regts van den trap eene galerij, nu eens overdekt, dan eens open. 

 Binnen in is er een gang, die of tot keuken dient of er naar toe geleidt; — regts en bijna 

 een voet hooger, zijn de kamers in eene rei 3—6 in getal naar den rijkdom of de grootte 

 der familie. Altijd wordt er voor elke vrouw op een kamer gerekend. De voorste bij het 

 inkomen is niet, even als de overige door bamboezen wanden afgesloten, maar blijft open 

 en dient tot woonkamer. De tusschenwunden van de kamers kunnen buitendien weg ge- 

 nomen en aan den zolder bevestigd worden, waardoor het mogelijk is twee of meer kamers, 

 ja de geheele ruimte binnenshuis in eene kamer te herscheppen. Dit werd onder anderen 

 telkens in de huizen gedaan, die men mij tot woning aanwees. 



Jammer echter zijn de kamers dan niet hoog genoeg van verdieping, zoodat ik niet dan 

 gebukt er in loopen kon. Onder het dak zijn stellingen tot huisraad; van buiten zijn hok- 

 ken voor het gevogelte. Het dak is gemeenlijk met bamboezen dakbordjes (sirap) gedekt; 

 de vloer is van bamboe. De ruimte onder het huis dient tot stalling, als ook tot bewaar- 

 plaats voor hout, bamboe en dergelijke. Het huisraad is even zoo eenvoudig en armoedig 

 als in de Bimanesche woningen. Haast voor elk huis staat op een' toestel een groot aarden 

 vat vol water, dienende om de voeten te wasschen. Het aardewerk op Soembawa is bijzon- 

 der slecht. Men kan de aarden potten met de vingers in elkander drukken. De water- 

 kruiken (gendies) worden eerst goed met rijst-stroo uitgebrand , zoodat het water daarin 

 eenen onaangenamen bijsmaak krijgt, hetwelk de lieden daar zeer aangenaam vinden. 



De dagelijksche kleeding van de mannen op Soembawa bestaat uit een' zeer korten sa- 

 rong, die somtijds ineengerold en tusschen de boenen doorgetrokken wordt, en een groven 

 slendang, die om de Ie nd enen w r ordt gewikkeld. Broeken dragen zij nooit. Wanneer zij meer 



