169 



zou willen blijven. Elke verbindtenis van dien aard met een' christen, een' ongeloovige! 

 zou bij dit volk groote ontevredenheid opwekken. Daarom is nogtans het volk zoo zedelijk 

 niet als men hieruit wel zou willen besluiten. Er heerseht integendeel veel zedeloosheid, 

 vooral onder de Grooten. Bijna allen zijn ongelukkig getrouwd, en leven van hunne wettige 

 vrouw gescheiden, onder anderen de Sultan zelf, de Dea Adipati , Dea Samade en nog anderen. 

 Meestal zijn het talrijke slavinnen ot' Makassaarsche bij wij ven, die de tweedragt in huis 

 brengen. De Sultan bragt er vele van Makassar, en nam ze in huis. Zijne vrouw 

 werd daarover zoo vertoornd, dat zij allen omgang met hem afbrak. Om de zaak voor het 

 volk te bemantelen, liet de Sultan uitstrooijen, dat zijne vrouw krankzinnig was geworden. 



§ 5. Godsdienstige toestand. 



Het volk is in het geheele land mahomedaansch en wel , zoo als uit het voorgaande blijkt, 

 zeer streng mahomedaansch. Het schijnt, dat deze overhelling tot fanalismus zich reeds 

 vroeger vertoond heeft, — want Tobias klaagt in zijn verslag van het jaar 1808, »over de al 

 te groote gehechtheid aan hun geloof." Na de uitbarsting van den Tambora , toen het volk 

 zulk een groot ongeluk overkwam, waren de gemoederen zeer vatbaar voor godsdienstige in- 

 drukken. Er trad een zekere Hadji AU op Soembawa op, en predikte luid tegen de zede- 

 loosheid van het volk en tegen de onverschilligheid omtrent het geloof, welke hij als de 

 oorzaken afschilderde van de ramp , die over het land was gekomen. Hij vond weldra bij- 

 val in het geheele land, dat hij met eene menigte van leerlingen doortrok, en die hij tot 

 den geest van het ware geloof terug bragt. Op zijn aandringen w'erd het gebruik van opium 

 en sterken drank, het dragen van gouden en zilveren sieraden, als ook de vleeschelijke ver- 

 menging met vreemden streng verboden, het zingen en dansen afgeschaft en in minachting 

 gebragt , de magt van de geestelijkheid vermeerderd en de uitoefening van de uiterlijke 

 plegtigheden weder gestrengelijk ingesteld. De voorhanden gouden en zilveren sieraden wer- 

 den ingevorderd , en zoo als AU zeide naar Mekka gezonden. Verstandigen gelooven, dat 

 er een groot gedeelte in zijne handen en in die zijner helpers bleef. AU leeft nog in hoo- 

 gen ouderdom in Soembawa en wordt als een' heilige vereerd. Hij heeft zonen, die een ge- 

 deelte van zijnen invloed erven zullen. Een natuurlijk gevolg van dezen ommekeer in 

 den godsdienstigen toestand, was, dat de geestelijkheid in magt en aanzien toenam, en in- 

 derdaad het land beheerschte. Ook in getal nam zij toe, daar nu jong en oud naar Mekka 

 ter bedevaart ging. Meestal waren het dieven, bedriegers. De Arabieren, zelfs zonder priesters 

 te zijn, stegen zeer in aanzien, werden als heiligen ontvangen en ruiden het volk tegen de 

 christenen op. Nog tegenwoordig hebben zij veel magt in het land en de Sultan Amarola 

 laat zich geheel door hen leiden. Hij beschouwt hen als zijne geestelijke overheden. 



Het eerste fanatismus is gedeeltelijk verdwenen en met de toeneming van de welvaart 

 krijgt ook bij het volk de lust tot vrolijkheid en het vieren van feesten de overhand; 

 daar ik echter juist in de maand van de vasten in Soembawa was, had ik gelegenheid 

 genoeg om op te merken, hoeveel strenger het volk in de uitoefening van de godsdienstige 

 verrigtingen is dan alle omliggende Mahomedaansche volken. Alle gebeden worden door al- 

 len geregeld gedaan. De koelies zetteden dikwijls midden op den weg de goederen neder, 



2£ ste deel. 1880. 2^ 



