174 



ten , opgenomen, dat zij vijanden van Soemhawa moesten blijven, zoolang dit niet tot het 

 verdrag was toegetreden. 



In liet jaar 167$ stonden de rijksgrooten, opgehitst door de aanwezige Makassaren, tegen den 

 koning Blaas Goah op, verjoegen hem, roofden zijne schatten en kozen eenen Blaas Ban- 

 tan tot koning. In 1674 zond de Compagnie den kapitein J. F. Holsteijnku met gewapende 

 roagfc naar Soemhawa. Hij riglle niet veel uit en verloor in 1675 den geheelen post Sukke- 

 lenhurg op Soemhawa. Echter heeft hij het zoo ver gebragt, dat er op den 12den Juuij 167-4 

 een kontrakt werd gesloten, en wel op dezelfde voorwaarden als met de oostelijke rijken. Drie 

 rijksgrooten hebben het onderteekend. De koning trad eerst den 16den Maart 1675, en later 

 bij een appendix- kontrakt van den 7 den Mei van hetzelfde jaar toe. Hetkontrakt werd ver- 

 nieuwd en uitgebreid tot Makassar op den 12den Februarij 1676. De gezanten van den Sul- 

 lan bezwoeren het nog denzelfden dag. In 1677 togen de eerste gezanten en gijzelaars naar 

 Batavia, bij welke gelegenheid er een nieuw bijvoegsel bij de vroegere kontrakten kwam. 

 Merkwaardig is het, dat de kleine vorsten van het W. van Alias af 1ot Tjereweh toe ver- 

 zocht en uitgenoodigd werden, om het kontrakt van den 16den Maart 1675 ook mede te on- 

 derteekenen. Nog merkwaardiger echter is het, dat zij de geschiedkundige herinnering aan 

 dat verdrag verloren schijnen te hebben. Ik neem nog eene bladzijde uit de geschiedenis van 

 Soemhawa, die juist; tegenwoordig weder een levendig belang zal inboezemen, ik meende ge- 

 beurtenissen, die uit de nabuurschap van Bali en Lombokh voortsproten. Voor het overige 

 verwijs ik naar de overzigtstabellen in het 7de hoofdstuk. Het schijnt, dat toemaals Lombokh 

 onder Soemhawa gerekend werd, of dat dit land daarover eene indirekle heerschappij voerde. 



In het jaar 1675 brak er namelijk een opstand in Selaparang uit, bij welken den Com- 

 pagnie's onderdanen onregt werd aangedaan. Holsteijïner had ook deze aangelegenheid te re- 

 gelen en dwong het land Selaparang tot eene boete van 15,000 pikols sappan-hout, 

 waarvoor zich Soemhawa als borg stelde. Dit werd in het verdrag van 1675 (16 Maart) 

 bepaald. 



In 1723 zetleden de vlugtcnde Bontoelankars den Sultan Amas Madina van Soemhatoa tolden 

 oorlog met Selaparang aan. Vermoedelijk gaven deze oorlogen den vorsten der Sassakkers aanlei- 

 ding, om hulp bij de Balinezen 1e zoeken. Deze kwamen en namen het land voor zich zelven in 

 bezit. De geheele verovering voleindigden zij lusschen 1738 en 1740. Op Lombokh had ik 

 vergeefs naar dit tijdstip gezocht, maar het toch zeer juist 100 jaren teruggezet. 



In het jaar 1762 werd de Sultan van Soemhawa door zijne rijksgrooten afgezet en in zijne 

 plaats de Datoe Tjereweh gekozen. Waarschijnlijk was deze opstand oorzaak, dat de Datoe 

 Taliwang en Mille Ropia , ?oon van den Nene Ranga een' logt naar Bandjermassin maakten, 

 waar zij eene Balische praauw plunderden, die den koningvan Bali (moet waarschijnlijk zijn 

 van Sassakh) Goesti Ngoerah toebehoorde. In 176?$ dwong de nieuwe Ranga zijne dochter, 

 zich van Mille Ropia te scheiden: en gaf haar toen den Nene- koning tot vrouw. Blille 

 Ropia verbond zich toen met don Datoe Taliwang en stond tegen den koning op. De Datoe 

 Taliwang werd toen tot tegenkoning gekozen. In deze benaauwdheid riepen de Datoe Tje- 

 reweh en de Nene Ranga, de Balinezen te hulp. Goestie Ngoerah kwam met 12,000 man 

 en belegerde Taliwang. De partij had den Resident Tjnwe te Bima omgekocht, en door 

 lusschenkomst van dezen den Gouverneur van Makassar, om hun te hulp te komen. Hij 



