175 



zond den kommandant Bakker met drie sloepen en 21 Europesche militairen, wien liet ge- 

 lakte Taliwang te ontzetten. Mille Ropia viel in den strijd. De Nene Ranga vlugtte naar 

 de binnenlanden. Datoe Tjereweh werd gevangen naar Makassar gevoerd, waar hij in de 

 voornemens van de Compagnie eene voor hem gunstige verandering te weeg bragt. Intusschen 

 bleef Datoe Taliwang koning, en keerden de Balinezen weer terug. 



Datoe Taliwang , vereenigd met Datoe Goenoeng ook Santombong genaamd, koning van 

 Selapar ang , en een oom van den Datoe Tjereweh , beproefden in 1764 het land Selapar ancf 

 weder te veroveren. De aanslag mislukte en Goesli Ngoerah dwong zelfs Salombong , om met 

 hem oorlog tegen Soembaioa te voeren. Hij kwam op nieuw over, nam Alias en Serang 

 (tegenwoordig Setelok) in , en belegerde nogmaals Taliwang . Ondertusschen stierf Tinne den 

 25sten Junij te Bima , cu werd Bvkker zijn opvolger. Hij droeg er t e bij, dat Datoe 

 Tjereweh te Makassar weder als koning van Soembaioa werd erkend Er werd een nieuw 

 kontrakt met de zes rijken op het eiland gesloten (op den 9 Februarij 1763) en Goesti Ngoe- 

 rah kreeg bevel om Soembaioa te verlaten, aan welk bevel hij echter geen gevolg gaf. 

 Daarom werden er den 1 lden Maart 1763 van Makassar 54 soldalen naar Soembaioa gezon- 

 den. Den lSden April volgden hen nog «9 andere op het schip Het Huis te 3ïanpad. 

 Met hun kwam de Datoe Tjereweh. Hij stierf weinige dagen na zijne aankomst te-Soembawa. 

 Hierdoor veranderdeu de zaken. Die van Taliwang verbonden zich met de Wadjorezen en 

 de koningin - weduwe tot eene partij tegen de aanhangelingen van den Datoe Tjereweh, de 

 Compagnie en de Balinezen. Dezen, vereenigd met de soldaten van de Compagnie, belegerden te 

 vergeefs Oetan en trokken met verlies weder af. De oude Nene Ranga stierf. De Compag- 

 nie keurde de politiek van den Gouverneur van Makassar zeer af. In het jaar 1766 laat de 

 oude koningin Mappa Tjonga, ook Moestapha genaamd, een' zoon van den vroegeren Sultan 

 Mahomed Djala Oedin, tot koning uitroepen, onder regentschap van den Kali Bela en den 

 Dea Depatti, De aanhangelingen van den gestorven Datoe Tjereweh wildon diens zoon 

 Datoe Badeh tot koning. Er werd met Moestapha een nieuw kontrakt gesloten, en op den 

 loden Maart 1766 legde hij den eed aan de Compagnie af. Soembaioa verbond zich om 

 voor de kosten van den oorlog 3S0 slaven te betalen. Een onderkoopman, Vgll, was de 

 agent van de Compagnie. Hiermede was de rust nog niet hersteld. Ia 1770 stierf de nieuwe 

 Nene Ranga, die met de Engelschen in onderhandeling was getreden. ïn 1788 brak de op- 

 stand tegen Moestapha uit. De Balinezen trokken den opstandelingen te hulp. De Compagnie 

 trekt zich de zaken des konings aan. De Sultan van Dompo zend hem hulp, neemt en 

 verbrandt het versterkte Balo-Balo , en nog eenige verschansingen en verjaagt de Balinezen. 

 In 1790 werd de rust eerst weder hersteld , na een 23 jarigen burgeroorlog. Bali bleef in 

 het bezit van Lombokh. Wij hebben echter opgemerkt, dat het oude vorstenhuis van Sela- 

 par ang van Soembaioa afkomstig is,— en wanneer er geene afstamelingen meer op Bali en 

 Lombokh zijn, zouden er op Soembaioa nog altijd pretendenten voor het rijk van Selaparang 

 te vinden zijn, voornamelijk te Setelok en Tjereweh. 



Sedert het jaar 1790 is overigens Soembawa met Lombokh en zijne tegenwoordige beheer- 

 schers niet meer in vijandelijke gemeenschap gekomen, en heeft alle politieke omgang tus- 

 schen de twee naburige eilanden opgehouden. 



