221 



1844 Er gaat een eskader naar Polfa op 31angereij , alwaar vaartuigen geplunderd zijn. 



1845 Daing Malaba op Sangar sterft den 28sten Mei. Karie Daing Leo, de rijksbc- 

 stierder, wordt regent van den jongen Manga. 



1846 De schoener Lansier vordert andermaal voldoening in Bima. 



1847 De Sultan Amarola gaat naar Makasser en doet den eed. Hij komt in April in 

 Soembaica terug. 



8 — 18 Augustus. Eerste beklimming van den berg Tambora door den steller van 



dit verslag en den burger van Bima, Bbth. 



Nu nog eenige woorden en bijzonderheden over de betrekkingen van de verschiller t e rij- 

 ken tot de Compagnie en tot het Gouvernement. Wij kunnen uit het voorgaande overzigt 

 zien, dat het van alle rijken vooral Dompo was, dat het zeldzaamste aan zijne beschermster 

 aanleiding tot ontevredenheid gaf, dat Haar het trouwste bleef en bij verscheidene gelegen- 

 heden werkelijk diensten bewees. Daarentegen gaf vooral Soembawa het meest aanleiding 

 tot ontevredenheid, zoodat zijne beschermster dikwijls gewapenderhand moest beslissen. 



De vorsten van Goa ruiden Soembawa dikwijls tegen de Compagnie op, en wikkelden 

 dat rijk met Haar en met zijne naburen in oorlog. Nog tegenwoordig zoekt Soembawa zich 

 zooveel mogelijk aan den invloed van het Gouvernement te onttrekken, en gelooft het onaf- 

 hankelijker te zijn en meer regten te bezitten dan de vorsten van de oostelijke rijken. 

 Ie. Dikwijls veroorloofde Soembawa zich, om bij eene verandering van bestuur het Gouver- 

 nement hiervan ten eenemale onkundig te laten. Het werd daarvoor dikwijls beboet. 

 2e. Altijd werd er geklaagd over den heimelijken en smokkel-handel, die er van uit Soem- 

 bawa met de Gouverncments-landen gedreven werd. Dit ging dikwijls zoo ver, dat de 

 kusten formeel geblokkeerd werden. 

 3e. Reeds de oudste berigten klagen over de massa van slecht gepeupel en zeeroovers, die 

 in het land werden toegelaten, en waarmede men somtijds gemeene zaak maakte. Er 

 gingen en kwamen praauwen zonder Gouvernements-passen, waarover Eijlers in 1829 

 klaagt. 

 4e. Sints lang werd er geklaagd over de weinige achting, die men op Soembawa het Gou- 

 vernement en zijnen beambten toedraagt. Tobias, onder anderen, is in 1808 verontwaar- 

 digd »over de weinige attentie, die men daar voor eenen resident heeft." 

 Ik had genoeg gelegenheid, om mij door eigen ondervinding van de gegrondheid van deze 

 klagt te overtuigen. 



Over de handels-aangelegenheden, voor zoo ver de Compagnie daarin betrokken was, heb 

 ik reeds in het 1ste gedeelte van het lilde hoofdstuk gesproken. De lasten van de ooste- 

 lijke rijken bestonden : 



a. In eene gedwongene levering van rijst en buffels voor het garnizoen, tot zeer lage prijzen. 



De levering van buffels tegen een reaal voor den buffel duurt nog steeds voort. 



b. In het onderhoud van het fort op Bima. Dit werd van oudsher zeer slecht gedaan ? 

 en er is bijna geen berigt ; hetwelk daarover niet klaagt. In plaats van in Junij, da- 



