19 



afwasschingen afdruppelt. Vele andere ceremoniën gaan der inwijding vooraf, en er be- 

 hoort eenig vermogen toe, om de kosien te bestrijden. Zoo blijft dan ook om die re- 

 den de waardigheid van Padanda meest in dezelfde familie bewaard, die door deze positie 

 al rijk geworden is. Anderen worden door de Radjas ondersteund en tot de waardigheid van 

 Padanda geholpen. Het teeken van de waardigheid is een staf: danda, dien zij van den 

 Goeroe ontvangen, en die hun de magt geeft, de menschen, in al wat de godsdienst aan- 

 gaat, te leiden en te straffen. Naar dien staf heeten zij Padanda, dat is » staf- voerende." De 

 andere naam, Pandita, duidt alleen hunne bekwaamheid aan; Pandita is «kundig," en 

 wordt ook op Bali verklaard door pradjnja Skt. en pintar Mal. 



De huispriester Poerohita (Skt. idem) wordt uit de Padanda's door den vorst gekozen; of 

 wel helpt de vorst een' Ida, dien hij voor bekwaam en deugdzaam houdt, eerst tot de 

 Padanda-waardigheid, en maakt hem dan tot zijnen huispriester. Hij is dan de geestelijke 

 leeraar (Goeroe) van den vorst, die zijn sis ja of scholier wordt, voor hem het sêmhah (1) 

 maakt, en daardoor zijne ondergeschiktheid aan den priester bewijst; hij zit altijd op 

 verhoogden zetel (zie Crawf. As. Researches XIII. 110). In alle godsdienstige en staatsaange- 

 legenheden , en zelfs in de gewone verrigtingen van het leven, bij het opvatten van 

 wapens, nemen van vrouwen enz. wordt de huispriester geraadpleegd. Hij alleen leert de 

 vereering der Pitara's en leidt de verbrandingen van de vorstelijke familie. Bij alle offer- 

 anden, én huiselijke én voor den Staat bestemde, wordt naar den raad van den huispries- 

 ter gehandeld; hij is op zijne verhoogde plaats tegenover de offeranden aanwezig en zegent de 

 verrigtingen door de gebeden uit de Veda's. 



Poerohita worden somtijds over het algemeen ook alle priesters, die den staf voeren (Pa- 

 danda's) genoemd. Deze zijn het, van welke Raffles ouder den naam van Maperioita of Blapurwita 

 heeft hooren spreken. Poerwita is de verbasterde uitspraak van Poerohita, welk laatste woord 

 ik eerst in goede Manuscripten herkend heb; mapoerohita (of mapoerwita) beteekent: het 

 poerohita-zijn. of de gezamentlijke Poerohitas (2). 



Goeroe Loka » leeraar der wereld" worden alleen eenige uitgekoren Poerohitas of Padanda's 

 genoemd, die de offeranden voor een geheel rijk verrigten; wij hebben er in ieder der 

 verschillende staten van Bali één of twee. Ze zijn de bijzondere Goeroe's en raadge- 

 vers van den voornaamsten vorst, en daarbij ook de Goeroes der loka, der wereld [mon- 

 de] of der onderdanen van een rijk. 



Tot geringer godsdienstige verrigtingen kan de vorst ook andere Padanda's roepen. Even- 

 eens kunnen de kleinere radja's (die van geringer geboorte zijn) een' Goeroe uit de ove- 

 rige Padanda's kiezen. 



(1) Het 8 êmba h-maken is op Bali geens gewone hoffelijkheid. De hoogere kasten maken het alleen voor den eersten 

 vorst , en voor de Padanda's , die Goeroe loka zijn. Da reden hiervan is , dat bij het sêmbah eene innerlijke 

 vereering uit een Mantra of uit de Yedas gevoegd is; door ze voor andere hooger-staande personen te maken, zou 

 men zich zelven te veel vernederen. 



(2) De vroeger, in het Tijdschrift voor N. I. Jaarg, 8. Deel 4, gegevea verklaring van Poerwita, uit poerva 

 en ita vervalt dus. 



