25 



zoon van Madjapahit zijn rijk verlaten heeft om zich op Bali te vestigen, voor de oorspron- 

 kelijke Balinezen 1e bedekken. (1) 



Hetgeen der waarheid uit deze narigten het naast bij schijnt te komen is kortclijk dit: Arja Da- 

 mar had het oproerige Bali onderworpen, en op nieuw het aanzien van den vorst van 

 Madjapahit doen eerbiedigen; korten tijd daarna ging het rijk van Madjapahit (door oorlog of' 

 andere rampen) te gronde, en de overlevende vorst of een van zijne zonen kwam naar het 

 geruste Bali over. De Balinezen rekenen zich deze overkomst natuurlijk lot eer, en ach- 

 ten het verlies van Madjapahit gering, naardien volgens hun zeggen die plaats (en geheel 

 Java) door kwade geesten geïnfesteerd werd. Niet zoo ligt schijnen de vorsten het verlies 

 van het groole rijk op Java vergeten te hebben; van daar hunne gestadige oorlogen met 

 Blambangan, en zelfs op Passoeroean, (zie ook Raffles Tom. II. 200 volgg. history of Java) , van 

 waar zij echter eindelijk hebben moeten aftrekken. Blambangan (het land bij Banjoewangi) 

 heeft nog lang tot Bali behoord. De woestheid van dat land is ten deele aan de oorlogen 

 met de Balinezen te wijten, die het niet houden konden. Merkwaardig genoeg is 't dat ook het 

 tegenover-gelegen stuk van Bali, Djembrana, grootendeels woest is; ook hier wordt even als in 

 Madjapahit als reden opgegeven, dat een koning, die eene daemonische gedaante heeft, hier 

 huisvest en het land onveilig maakt. Maar Djembrana is wel even als Blambangan door 

 de lange oorlogen tusschen Java en Bali verwoest, en wordt ook thans meer om der 

 zekerheid wil dan om den daemonischen koning weinig bebouwd. De zucht der Bali- 

 nezen om het verloren land weder te winnen heeft zich nog in de expeditie der Bolelengers 

 tegen Banjoewangi onder het Engelsch bestuur kenbaar gemaakt. Overigens hebben zij ook 

 in het Oosten weder getracht te winnen, wat in 't Westen verloren was. Van daar de over- 

 winning van L mbok en het aantasten van Sêmbawa , waar zij door het Hollandsche Gou- 

 vernement gestuit zijn. 



Na de vesliging van den Deva Agoeng op Bali in Gelgel, wordt het land onder de voorna- 

 men van het leger en 't hof verdeeld. Arja Damar verkrijgt het groote land Tabanan, en 

 wordt Patih, eerste minister van den Deva Agoeng. Zonder hem te raadplegen, mag de vorst 

 niets ondernemen, en dit voorregt zal ook op zijne nakomelingen overgaan ; van daar ko- 

 men de tegenwoordige grieven der vorsten van Tabanan en Badong, die zich nog altijd 

 dat oude voorregt herinneren, en, dewijl de Deva Agoeng niet de oude belofte houdt, 

 ook zich niet meer aan hem verbonden oordeelen. Om politieke redenen bewaart echter 

 Badong nog den schijnvan onderworpenheid. — Ook verkrijgt Arja Damar den eeretitel van 

 Arja Kèntjèng; (Kèndjèng of Kêngdjêng is de titel voor vorstelijke met gezag bekleede Ja- 

 vanen, en wordt ook aan den Resident, 't Gouvernement enz. gegeven). Het getal van zijne 

 mannen zal 40,000 bedragen hebben. Verder worden aan de broeders van Arja Damar 

 kleinere stedehouderschappen verleend: aan Arja Sento het land Patjoeng , het tegenwoordige 

 Marga , vroeger aan Mengoei, thans aan Tabanan behoorende; aan Arja Beleteng het land 

 Pinalih, thans door de vorsten van Badong overwonnen, vóór honderd jaren nog een eigen rijk (het 

 geheele oosten van Badong) ; aan Arja Waringin't land liapal in het tegenwoordige Mengoei; aan 

 Af ja Blog 't land Kabakaba in Mengoei; aan Arja Kapakisan 't land Habiansmal in Mengoei; aan 



(I) Er wordt in de Oesana Java geen naam van den vorst, die de eerste Deva igoeng op Bali werd, opgegeven. 

 Yolgeus andere berigten heet hij S3eva Agoeng K'toet , wat reeds Raffles opgeeft en de Balinezen bekrachtigen. 



Tè sle DEEL 1849. k, 



