Gianjar heeft onder de drie vorsten van den naam Deva Mangis vele veten gehad , met 

 Bangli en Mengoei voornamelijk, maar ook met andere Staten. Bij de verovering van Men- 

 goei door Badong was ook Gianjar bondgenoot van het laatste en verkreeg een stuk land 

 aan de grens , Kadeioatan. De vriendschap van Gianjar voor Badong is niet geheel zeker; 

 van daar de nieuwe kampongs, door radja Kasiman gebouwd, op de grens van Badong. 



3). Bangli. De regerende vorst is Deva G'de Poetoe Tangkeban (1). Ook zijn geslacht is uit 

 Klongkong van den eersten Deva Agoeng afstammende , maar in aanzien staat het achter 

 de linie der Deva Agoengs. Vroeger bestonden er twee rijken door deze familie beheerscht : 

 Bangli en Taman-Bali. De naauwe verwantschap kon den vorst van het eerste rijk niet 

 verhinderen, om het laatste te bemagtigen en zijne vorsten uit te roeijen. Hetzelfde zien 

 wij echter bij de familie van Karang-Assem en van Lombok. Bangli was tot vóór omtrent 

 10 jaren meestal aan Klongkong gehecht; de vorst van Bangli, de krijgszuchfigste van Bali, was 

 opperveldheer (Senapati). De vijandschap met Klongkong is door den invloed der prinses van Ka- 

 rang-Assem, die met den overledenen Deva Agoeng getrouwd was, ontstaan. In zijn vele oor- 

 logen met Karang-Assem , Boleleng en Gianjar heeft hij echter een gedeelte van zijn land 

 in het noorden verloren, en in den laatsten tijd ook Pahjangan, dat zuidelijk van Bangli 

 ligt, en thans door een streep lands, dat Gianjar gekregen heeft, van Bangli zelf afge- 

 scheiden wordt. Pahjangan is verwonnen door Boleleng, en door dit rijk aan den Deva 

 Agoeng afgestaan, die het wederom ter besturing aan den vorst van Mengoei, zijnen Poeng- 

 gawa, overgegeven heeft. 



Bangli erkent den Deva Agoeng niet meer, en is in vriendschappelijke betrekkin- 

 gen met Tabanan en Badong getreden, die echter weinig zijn wegens de omringende vijan- 

 dige Staten. In den laatsten tijd heeft de openbare oorlog met Gianjar opgehouden door 

 den invloed van Badong. Ook van Karang-Assem en Boleleng heeft het land, sedert de eer- 

 ste Hollandsche expeditie, niets geleden; thans is het echter in groot gevaar door de ver- 

 eenigde magt van genoemde Staten en van Klongkong en Mengoei verslonden te worden. 

 De menschen van Bangli zijn de dappersten onder de Balinezen, en hebben alleen door 

 hunne dapperheid tegen zoo vele magtige vijanden kunnen standhouden. Ook de vrouwen 

 dragen de wapens in dat land. Vuurwapens zijn er in Bangli maar 80 (2). 



■4). Mengoei. De heerschende vorst is Anak Agoeng fëtoet Agoeng. Hij heeft zijnen ouderen 

 broeder vermoord, die eerste vorst was; de weduwe van laatstgenoemden, Bjang Agoeng, 

 heeft echter nog veel invloed. Van Mengoei stammen de familien van Karang-Assem, Bo- 

 leleng en Lombok af. In Mengoei had Patih Gadja Madda zijn stedehouderschap. Volgens 



(I) Poetoe wordt iemand genaamd, bij wiens geboorte de grootvader of grootmoeder nog leeft. Het woord 

 vPha enz. (Zie blad I.) 



(2) Het bovenstaande is, gelijk de rest van bet voorloopig Verslag over Bali , in 1848 geschreven. Door 

 de derde expeditie, die het Nederlandsen - Indische Gouvernement tegen de vijandige Staten op Bali in 1849 

 gezonden heeft , is de positie van verscheidene vorsten thans zeer veranderd. Schrijver heeft echter gedacht , zij- 

 nen arbeid niet daarom te moeten veranderen , maar den staat van Bali te beschrijven , zooals die bij zijn ver- 

 trek van Bali bestond. Natuurlijk zullen er thans nieuwe berigten, door bet nader bekend worden van Boleleng , 

 Karang-Assem en Bangli, aan het publiek medegedeeld kunnen worden ; tot nu toe is echter den schrijver nog 

 weinig authentieks ter ooren gekomen , en hij geeft dus zijne vroeger ingewonnen narigten als zooveel-moge- 

 ïijk historische data. Het is bekend , dat thans de vorst van Bangli , de getrouwe bondgenoot van het Gouver- 



