33 



elkander onderling niet verdragen konden. De meeste rust heerscht thans, sedert twee broeders de 

 troonen van Karang-Assem en Boleleng bezitten. Volgens de opgaven der Balinezen heeft 

 Boleleng maar 12,000 weerbare mannen; misschien zijn er zoo weinig opgegeven, om de over- 

 winning door het Gouvernement als gering voor te stellen. 



De bekende Goesti Djelantèg is een neef van den vorst; zijn vader is door den overleden 

 vorst vermoord; desniettemin regeert de zoon thans, terwijl de ware koning maar een scha- 

 duw is. 



7). Tahanan. Vorst Ratoe (1) Ngroerah Agoeng. De familie is die van Arja Damar, die, 

 naar men zegt, zuiver bewaard gebleven is, wat echter hier ten minste onwaarschijnlijk en in 

 Badong onwaar is. Tabanan voert niet veel oorlogen; het heeft tegen Boleleng eenige keeren 

 het onderspit gedolven, maar is nooit geheel overwonnen. In den oorlog tegen Mengoei, 

 waarin dat geheele rijk door Badong met zijne bondgenooten Gianjar en Tabanan overwonnen 

 werd, verkreeg Tabanan het land Marga in het gebergte. De nieuwere veeten met Mengoei 

 zijn onbeduidend en eindigen altijd zonder resultaat. De mannen van Tabanan verstaan dan 

 ook het oorlogvoeren veel minder dan de andere Balinezen. Men rekent twee man van Ta- 

 banan tegen één man van Mengoei, en de Badongers voegen daarbij, dat één man van Ba- 

 dong tegen twee van Mengoei bestand is (2). Als weerbare mannen worden er opgege- 

 ven 100,000 (?). Onder den vorst van Tabanan staat die van Kediri, een nabestaande 

 van den eersten, die een vrij groot gebied bestuurt. Een andere Poenggawa van Tabanan 

 is de vorst van het genoemde Marga; deze is niet eens een Wesja, maar een Soedra. Zijn 

 voorvader was een verkooper van palmwijn (toeak), die zich de gunst van den vorst van 

 Mengoei wist te winnen, en door hem tot Poenggawa gemaakt werd. Bij het overgaan van 

 Mengoei aan Tabanan is de vorst van Marga staande gebleven. (In zijn district groeit de 

 meeste koffij op Bali). Dit voorbeeld is het eenige dat mij bekend geworden is van een' Soed ra- 

 vorst, maar het duidt het verval van de kasten-instelling aan. Men hoort dan ook dikwijls 

 de voornamen zeggen, dat het land Bali te gronde gaan moet, wijl de Soedras of kinde- 

 ren van Soedra-moeders koningen worden. Vgl. Deva Agoeng , radja Pam'tjoettan. 



8). Badong. De drie vorsten, die te zamen het land regeren, zijn: 1) Ngroerah G'de Pam- 

 tjocttan, 2) Made Ngroerah in Den Passar , en 8) Ngroerah G'de {Kas siman). Dit rijk heeft 

 zich allengskens gevormd. Vroeger behoorde het westelijke gedeelte tot Mengoei, en het 

 oostelijke, het rijk Pinatih, aan de nakomelingen van Arja Bleteng, die de opperheerschappij 

 van Mengoei erkenden. Pinatih ligt oostelijk van Kassiman, van de grens van Gianjar tot 

 Tandjong , tegenover Serangan ( op de plaats waar de reede op de oostzijde is ). 

 Het bevat Goenoeng Rata, Sanor, Taman Intaran, Soong en het eiland Serangen, en is 

 eene zeer vruchtbare landstreek. Het slechtere westelijke gedeelte met Grobokkan , Legian, 



(1) De titel ratoe wordt aan vorstelijke personen bij het aanspreken altijd gegeven, maar als titel voor den naam 

 wordt hij maar bij bijzonder-voorname vorsten gevoegd. De radja van Tabanan heeft hem onlangs aaugenouien, zoo 

 ook Sagoeng-Adi in Pam'tjoettan. 



(2) De laatste ondervinding gedurende de derde Hol!, expeditie kan van deze stelling niet ten bewijze strekken, 

 hebbende de Badongers, zoo als bekend is, het onderspit gedolven, 



2S ste deel. 1849. g. 



