37 



hij al zijnen zetel in het nieuwe paleis genomen, en van hem begint de vorsten-linie van 

 Den Passar; het paleis in Kassiman werd nog later door zijne vrouw van Majoen bewoond, 

 en eindelijk aan zijnen (volgens de geboorte) tweeden zoon , den nog levenden Radja Ka- 

 siman, afgestaan Deze vorst wordt ter onderscheiding genoemd devaia di made, » overleden 

 in het midden/' {made, — het midden is hier: Den Passar (1), dat zoowel, volgens vorstenrang 

 als ligging, het midden houdt tusschen Pam'tjoettan en Kassiman). Zijne vele veeten met 

 Mengoei en bijna met geheel Bali zijn zonder eenig resultaat gebleven. (Zelfs Tabanan 

 heeft eens op verlangen van den Deva Agoeng tegen hem gevochten, en, om den schijn te 

 bewaren, een' enkelen kampong verbrand; inderdaad echter zijn Tabanan en Gianjar altijd 

 bevriend gebleven met Badong, maar door politieke redenen waren zij genoodzaakt om te- 

 gen hunnen bondgenoot den schijn van vijandschap aan te nemen). Badong heeft noch ver- 

 loren noch gewonnen onder hem , maar het is een zelfstandig rijk geworden. De veeten 

 met de andere staten waren voornamelijk door de overweldiging der Djambe's veroorzaakt. 



10). De zonen van dezen vorst waren, behalve velen van lagere geboorte : a) Ngroe- 

 rah Made Pamtjoettan in Den Passar, h) JVgroerah Kassiman in Kassiman, c) [Ngroe- 

 rah Djamhe, die bij Den Passar woont. Alle drie zijn van onderscheidene moeders; de 

 eerste was van eene moeder uit Pam'tjoettan, dochter van Devata di Oekiran (Ngr. G\le 

 Pamtjoettan), en eene prinses van Tabanan. Deze vorst was jonger dan de vorst van Kas- 

 siman, maar door zijne geboorte uit eene Radja-vrouw werd hij de voornaamste der nako- 

 melingen. Kassiman, de thans nog levende oude vorst, is de zoon van eene Goesti-vrouw 

 van Pam'tjoettan. Ngr oer ah Dj 'ambe is de zoon van de dochter van den laatsten vorst van Xa- 

 trija, die met den overwinnaar en moordenaar van haren vader trouwen moest. Hij zou 

 volgens zijne geboorte voornamer dan Kassiman, en gelijkstaande met Pam'tjoettan zijn, 

 maar de nakomeling van een' overwonnen vorst kan op Bali nooit meer aanzien verkrijgen. 

 Zijne voorname geboorte wordt erkend, maar hij kan geene aanspraak op de regering maken. 



De vorst van Den Passar, na zijnen dood devata di Xatrija genaamd, was bondgenoot 

 van Gianjar en Tabanan Deze drie begonnen een' nieuwen oorlog tegen Mengoei, die 

 meer door list dan door de kracht der wapens gevoerd werd; men haalde bij voorbeeld 

 den Poenggawa van Marga, die toen nog onder Mengoei behoorde, over, om zich aan Ta- 

 banan over te geven. Uit vrees van op deze wijze zijn geheel land te verliezen, gaf de 

 vorst van Mengoei zijn land aan den vorst van Den Passar ter leen, en bleef als Poenggawa 

 van Badong in het bezit van Mengoei; alleen had hij Marga aan Tabanan, en Kadewatan, een klein 

 stuk land op de grens, aan Gianjar verloren. Na deze verrigting waren de vier zuidelijke Staten 

 verbonden tegen Karang-Assem en Boleleng, de oude vijanden van Badong en Tabanan, 

 terwijl Klongkong zich nog neutraal hield. Deze staat van zaken bestond tot korten tijd na 

 den dood van den vorst van Den Passar, die in 1829 plaats had. 



De vorst van Den Passar bouwde het paleis van die plaats verder, voleindigde het echter ook 

 niet; in dien staat, waarin hij het achterliet, zien wij het thans. Het materieel voor 

 den bouw moest voornamelijk het overwonnen Mengoei leveren, waar men het hout uit het 



(I) Den Passar beteekent : noordelijk van den Passar, beier: op den overkant van den Passar; zoo 

 hebben wij ook Den Boekit »op den overkant van het gebergte" als een andere naam van Boleleng. 



