43 



Vervolg over de Kasten, 



De Bewas , Goesti's en Ida's zijn op Bali veel te talrijk, om hunne waardigheid staande 

 te kunnen houden ; zij zij n, en bijzonderlijk de twee eerste klassen, te trotsch om hun onderhoud 

 door arbeid te winnen en geven de voorkeur aan onregtmatige voordeden. Zij knevelen 

 het volk uitermate; zij zijn de oorzaak van het plunderen van schepen en van de af- 

 persingen, die vreemde handelaren dikwijls ondergaan. De voorname vorsten maken zich 

 zelden aan zulke misdrijven schuldig, maar zij sluiten het oog bij de rooverijen van hunne 

 verwanten, en het is moeijelijk regt tegen deze landplagen van den vorst te verkrijgen. 

 De Goestis in de landen waar Wesjas vorsten zijn, en de Dewas in die, waar Xatrijas 

 heerschen, hebben eigenlijk alle bedieningen bij den vorst; zij hebben echter daarvan wel 

 aanzien, maar geene inkomsten. 



Leenstelsel. 



Zoo als Raffles reeds opmerkte, heeft de staat van Bali veel overeenkomst met dien van 

 Europa in de middeleeuwen; er is leenstelsel doorgaande door het geheele land. Als opper- 

 ste leenheer is de Deva agoeng te beschouwen; in ouden tijd was hij dit met der daad 

 (zie Oesana Java; boven). Hoe dit tegenwoordig gewijzigd is, hebben wij reeds gezien. Nog 

 noemt hij de overige 7 vorsten en ook dien van Lombok zijne Poenggawas (1), wat op 

 Bali het begrip van vasal of leenman heeft. De overige vorsten (Xatrijas en Wesjas) 

 hebben hun land wederom verdeeld onder de leden van hunne familie, en zoo zien wij in 

 Badong de vorsten van Kaleran Kawan, Kaler an Kanginan, Ngroerah T'gas, de vorst 

 van Galogor, en de broeders van Kassiman met hunne nakomelingen als Poenggawas van 

 Den Passar (vroeger stonden zij meestal onder Pam'tjoettan, maar zij hebben bij voorkeur 

 de twee krijgshaftigste vorsten van Den Passar, Kassiman's vader en broeder, als opper- 

 heeren willen erkennen ; zonder Kassiman's inspraak zoude zelfs de heerschappij van Badong van 

 Pam'tjoettan naar Den Passar overgebragt zijn). Thans staan zij allen onder Kassiman, doch maar 

 in zoo verre, als ook Den Passar onder diens opperheerschappij is. De eigenlijke Poengga- 

 was van Kassiman in zijn oorspronkelijk landje zijn weinigen, grootendeels slechts de nako- 

 melingen van zijne ganschelijk onbemiddelde broeders. 



Onder deze vorsten, die Poenggawas der eerste vorsten en meestal na verwant met de 

 koninklijke familie zijn (2), staan de overige Goesti's ook als Poenggawa's ; ook zij hebben over 

 diemenschen, waarover zij heerschen , een onbepaald gezag, en kunnen zelfs met den dood straf- 

 fen; de boven hen staande vorst en de vorst van het geheele rijk bemoeijen zich om hunne 

 onderdanen niet verder dan de leenpligten aangaat. De Diaksa's {%) hebben slechts het regt tus- 



(1) Poenggawa , »stier" en » uitmuntend" in het Skt. 



(2) Uitzonderingen van dezen regel vinden wij niet veel; in Tabanan is de vorst van Marga; in Klong- 

 kong b. v. Ngroerah Pinatih van Arja Bleteng afstammend , ols Poenggawa. In Gianjar Soekawati. 



(3) Diaksa schrijf ik in plaats van Jaksa (zoo als men gewoon is op Bali en Java de regters te noe- 

 men , op de autoriteit van een' Manuscript, waar de schrijving met de tweede d , op den oorsprong van het 

 woord leidt, diaksa , hetgeen men ook wel als Adiaksa in de Mss. vindt , is Skt. : adhi en akta , eea op- 

 ziener , voorstander (zie Wilson). Jaksa daareutegen is eetie soort van daeraon , verwant met de Rdksasa's. 



