57 



De eclipsen der zon en der maan worden op Bali even als in Indië verklaard door 

 het verslonden worden van een' daemon (Rahoe); de eclipsen der zon heeten graha, die der 

 maan rahoe, wat echter in Indie geene onderscheiding is, daar het eerste de daad der 

 verslinding, het tweede den verslindenden daemon aanduidt. Om de maan te helpen, 

 wordt ook op Bali in zulke gevallen door de bevolking met de rijstblokken en andere in- 

 strumenten een verschrikkelijk gedruisch gemaakt, eveneens als in den nacht voor Ga- 

 loengan en voor de vasten-dagen (njêpi) , wanneer men de kwade geesten verdrijft door ge- 

 druisch te maken. De Pandita's weten , dat de Europeanen de zons- en maansverduisterin- 

 gen berekenen, en hebben mij daarnaar gevraagd ; zij zelven echter kennen die berekening 

 niet. Voor het volk houden zij buitendien die kennis geheim, waarvan wij een speciaal 



voorbeeld kunnen opgeven. Een Europeaan, de heer M , leefde eenigen tijd in 



het rijk Tabanan en was zeer bevriend met den jongen vorst. Bij het naderen van eene 

 maansverduistering zeide hij die gebeurtenis aan den vorst vooruit, die daarover zeer ver- 

 heugd was, maar door zijne priesters gedwongen werd om den Europeaan uit zijn land [te 

 verbannen. "Want daar de Europeaan meer wist dan de priesters, kon het niet anderszijn, 

 dan dat hij van een' boozen geest bezeten was, die aan hem deze kennis mededeelde. Had 

 de Europeaan het eerst aan de priesters medegedeeld, dan zouden zij hem niet uit het land 

 verwijderd, maar met hunne eigene kunde bij het volk geprijkt hebben. 



Daar ik geen Mss. der Wriga Garga bezit , kan ik hier niet meer over de astronomische 

 en astrologische kundigheden der Balinezen mededeelen. Echter zijn deze van dien aard, dat 

 zij alle opmerkzaamheid verdienen. Het grootste gedeelte des volks is nogtans omtrent den 

 kalender geheel in onwetendheid. Ook bij de priesters wordt die kunde slechts nog mechanisch 

 vastgehouden; maar wat zij in kunde bij het volk vooruit hebben, gebruiken zij bijzonder 

 om het volk van hen afhankelijk te maken. Elke gewigtige verrigting maakt de hulp 

 des priesters als middelaar van de godheid en als astronoom en astroloog noodig. 



jnssT?, <gaj 5?Vr t • 





28 sU deel. 1849. 



