13 



tand niet te herkennen ; links beneden de batasa, waarop zich het einde van den snuit bevindt, 

 hetwelk eene abnormale gestalte geeft. Boven links is aan het vierkant ruggestuk nog 

 de rest der angkoesa. — Dit beeld is van Palemhang ; wij hebben buitendien van Palem- 

 bang een Boeddha-beeld van koper, en een kolossaal Boeddha-hoofd van steen. Lit be- 

 schrijvingen weten wij, dat er nog zeer vele beelden v an hetzelfde karakter in het gebied van 

 Palembang gevonden worden, maar die te kolossaal zijn om vervoerd te kunnen worden. 

 Uit hetgeen wij gekregen hebben, blijkt: 1) dat in Palembang Sivaïsme en Boeddhisme 

 bestonden, even als op Java; 2) dat deze secten in dien tijd bloeiden, toen de kunsten nog 

 vrij hoog stonden ; dat de Javaansche kunstenaren niet overtroffen werden door die van Palem- 

 bang, en de beelden aldaar de beste Javaansche beelden niet evenaarden. Het is te veronderstellen 

 dat Palembang godsdienst en kunsten van Java ontving ; de heerschappij der Javanen (ten minste 

 in lateren tijd), en het spreken der Javaansche taal bij het Palembangsche hof (tot voor korten 

 tijd) pleit daarvoor. Verder is het niet denkbaar, dat de beschaving naar Palembang van 

 het westelijke Sumatra uitging; de landstreken der Maleijers en Batta's, zijn, met uitzondering 

 van M'nang Kebo, bijna geheel van Hindoe-oudheden ontbloot ; verder zijn de Maleijers al 

 sedert de 12de eeuw Mohamedanen, en stonden vóór de aanneming van het Mohamedanisme ver 

 achter de Javanen. De overeenkomst der typen van de goden-beelden van Palembang en Java 

 geeft een nieuw bewijs voor het vermoeden, dat Java het brandpunt was, van waar de Hin- 

 doe-civilisatie zich over de overige eilanden verspreidde. Palembang had wegens zijne posi- 

 tie in onmiddellijke verbinding raet Indië kunnen zijn, en van daar direct godsdienst en 

 kunsten overnemen; maar neen, het vroeg geciviliseerde Java bragt het eerst zijne bescha- 

 vingnaar Sumatva's zuid-oostkust. — Het ruggestuk gebroken. Het beeld is van trachiet; hoog 

 71,0; voetstuk 1-4,0; breedte van idem 45,5; diepte 30,5. Gezonden door den heer de Kogk , 

 vroeger resident van Palembang. 



144) Brahma ? Een vierhoofdig beeld, te vinden bij Raffles, Vol. II, pi. »From 

 subjects in Stone found in the vicinity of Bo'ro Bo'do in Kedu," No. 3, (tegenover bladz. 

 55), en bij ons PI. 7. De beenen zijn op de hoogte der knieën, en de 4 armen aan de elle- 

 bogen gebroken. Hoog hoofdtooisel gevormd door ineengeslingerde haarwrongen, die door 

 een' band van haar (niet duidelijk in onze lithographie), met rosetten van edelgesteen- 

 ten versierd, vastgehouden worden. (Er zijn boven ieder van de 4 hoofden 2 zulke roset- 

 ten in den haarband). Boven den haarband zijn 4 versierselen, boven ieder hoofd één, die, 

 naar het schijnt, goudplaten met edelgesteenten ingelegd moeten voorstellen, en dui- 

 delijk bestemd zijn om het hooge haartooisel tegen te houden. De haren worden einde- 

 lijk nog door eene streng bovenop verbonden, die met vier bloemen naar het getal der 

 hoofden bezet is. Een achthoekig van boven afgerond voorwerp, den Lingga waarschijn- 

 lijk voorstellende , staat daar boven en vereenigt de vier hoofden; het is beneden van 

 grooteren omvang dan boven, en van 8 versierselen (of bloemen) voorzien ; naar den vorm 

 schijnt het overeenkomst met de uiteinden van het hoofdtooisel van verscheiden Siva- en 

 Doerga-beelden in onze collectie te hebben. Wij merken echter het verschil op, dat het 8 

 hoeken vertoont, die men terugvindt bij de Linga's van Tjiringin en Bali. Voorhoofd- 

 band (moekoeta, ook makoeta in 't Sanskrit, gelijk in het Maleisch, Balin Patitis) j vastge- 



