IN DE OMMELAND. VAN BATAVIA, ISI 
Ik zal dan, zoo wel ter liefde van 
myn Vaderland , in wiens roem en wel- 
vaart ik een billyk aandeel neeme, als 
ter bevordering der nuttige oogmerken 
van een Genoodfchap , het welk altoos 
hs een 
gelfthe bezittingen , in het Hindoflanfche Ryk, maar te 
ftellen , tegen Batavia, Hoe dikwils is deze Natie niet 
verplicht , haren toevlucht tot ons te neemen , tot den 
inkoop van allerley benoodigdheeden ? Waar heerfcht 
een grooter overvloed van allerhande leevensmiddelen „ 
geene uitgezonderd 3 Waar is een gi ghs: door Eur 
ropeanen aangelegt,, die zo veele en zo onderfcheidene 
Produêten vocr den Handel levert , als Batavia ? Produc- 
ten, die het gevolg zyn van de wyze fchikkingen der 
Overigheid , van den yver en kennis der Ingezetenen. 
Billyk behoorde ik, by deze gelegendheid, eenige aanmer- 
kingen te maaken , over de ongegronde redeneeringen en 
verkeerde gevolgtrekkingen van den Schryver der Hifloire 
philofophique € politique des Erabltsfements && du Commerce des 
Europeens dans les deux Indes ; doch ik ftelle het aan den 
Landkundigen en befcheiden leezer te oordeelen , in hoe 
ver of dat geen , het welk hy , T.I, p. aro. feq. van 
deze Hooftplaats zegt , met de waarheid overeenkomftig 
is. _ My dunkt , dit werk is niet ongelyk aan eene 
Schildery „ bezet met eene meenigte fterk affteekende 
voorwerpen ‚ die den befthouwer beletten , by het eer- 
fte gezicht, te denken, om de waarheid, de regelma- 
tigheid en de overeenkomst met de Natuur. Zo onmoge- 
lyk het is , uit een voorby rennenden troep, de ge- 
zigtstrekken der Perzoonen naaukeurig te bepaälen , zoo 
onmogelyk is het, een Schryver met den veder in de 
hand , in zyn boekvertrek gezeeten , den waren toeftand 
dier verre Landen , duidelyk voor te draagen ; die of 
weinig. bezogt,- of zodanig gefteld, zyn , dat men niet , 
dan na een lang verblyf, gegronde kennis haarer byzoa= 
dere geleegendheid kan verkrygen… J 
M 3 
