( n8 ) 



had men sedert lang aanhoudende droogte, zoo- 

 danig dat , volgens mondelinge gezegden , des 

 morgens en des avonds de zon een vreemd ver- 

 schijnsel aan den gezigteinder opleverde , als in 

 eenen vuurrooden damp hedolven. De ziekte brak 

 het eerst op de volkrijkste plaatsen uit, en ver- 

 spreidde zich daarna eerst op de min bevolkten , 

 bepaalde zich bijna uitsluitend tot de strand- 

 residentien, bijzonderlijk zandvlakten; doch het 

 gebergte bleef vrij. 



Uit dit alles vermeen ik te durven besluiten , 

 dat de warmte zich meer en meer in de atmos- 

 pheer ophoopte, noch door regen noch door re- 

 gelmatig waaijende winden werd getemperd, 

 plus electriteit , of hoe men het noemen moge, te* 

 wege bragt, waardoor deze ziekte geboren werd'. 

 Na eenen algemeenen regen hield plotselijk het 

 hevigst en algemeen heerschende karakter der 

 ziekte op Java op. 



De lijkopeningen leverden alle kenmerken op 

 van een gestoord evenwigt in den circuitus san^ 

 guinis , waardoor pklogosis ontstond • geene tee- 

 kenen van eene besmettelijke of vernielende ma- 

 terie, welke op het ligchaam had ingewerkt. 

 Wanneer men bij den aanvang der ziekte dade- 

 lijk tegenwoordig was, en door eene doelmatige 

 behandeling den aanval stuitte , ontwaakte de 

 lijder als uit eenen droom , en konde, eenige 

 matheid uitgezonderd , als te voren zijne be- 

 zigheid hervatten. 



GE- 





