( i8o ) 



«zich met liet «aanbreken van den dag eene ver-* 

 tx bazende menigte mcnschen aan den zeekant; 

 cc al liet schietgeweer werd afgeschoten; velen 

 cc stortten zich gewapend met pieken, sabels en 

 cc andere werktuigen in liet water, om met de 

 « visschen te vechten en dezelve te verjagen. De 

 cc gevolgen daarvan waren, dat met zons onder- 

 ecgang zeven duizend dezer ongelukkigen reeds, 

 « verstrooid hier en daar aan den waterkant , 

 cc het met den dood bekocht hadden. " 



Spreekt dat niet ten voordeele van de stelling 

 eencr te warme, drukkende atmospheer als oor- 

 zaak der ziekte? Diegenen, die zich nu en dan in 

 Oost-Indie op het heetste van den dag met loopen 

 vermoeijen, zullen zeer gaarne met mij toestem- 

 men , dat een zandgrond de hitte van den dag 

 veei ondragelijker maakt , dan het bewassen 

 aardrijk, en reeds genoegzaam is, om Cholera 

 te verwekken. 



Eindelijk is mij deze ziekte zoo algemeen voor- 

 eekomen , gedurende mijn verbluf in Oost-lndie, 

 dat bij mij geen twijfel meer bestaat , of dezelve 

 heeft altijd bestaan in de verzengde luchtstreek, en 

 zal blijven bestaan; dat zij ieder jaar zich meer of 

 min zal laten gevoelen en dat aan haar waarschijnlijk 

 reeds eeuwen onder de rubriek van rot- of zenuw- 

 koorts en kiampziekte een plaatsje weid inge- 

 ruimd. Eindelijk had de buitengewone weèrsver- 

 andering een algemeen woeden (epidemie) dezer 

 ziekte ten gevolge ? welke ons nu , hoezeer het 



I uchts- 



