Er worden dan sprekers gezonden; de grieven worden opgenoemd; eenige 

 dagen wordt over de zaak gepraat en , na het betalen der door de partijen be- 

 paalde boeten, worden de menschen of weggehaalde paarden teruggeven. 



Wordt eene zaak onder de aandacht van den Radja gebragt of komt eene 

 moord of diefstal, die hem ter oore is gekomen, hem, Radja, gewigtig genoeg voor 

 om er zich mede te bemoeijen, dan heeft die bemoeijenis minder ten doel om den 

 schuldige voor het gepleegde kwaad en tot afschrik voor den vervolge te straffen 

 dan wel om, door het doen betalen van zware boeten, zich zelf te bevoordeelen. 



Wordt na een misdaad de gewoonte van wedervergelding niet gevolgd, 

 doch hulp bij den Radja gezocht, dan staat de kans van hem, die met den Vorst 

 bevriend is of die het grootste offer brengt, het best. 



Na de uitspraak volgt voor den Radja een geschenk van den winner en 

 een gedeelte van de boete, soms de geheele boete, die den schuldige opgelegd 

 wordt. 



Heeft iemand zich schuldig gemaakt aan moord, overspel of eene andere 

 zware misdaad en vreest hij de wraak, dan kan hij die ontloopen door zich 

 onder de hoede van den Vorst te stellen, dat is als slaaf. 



Over het algemeen worden misdaden door den Radja niet zeer ernstig op- 

 genomen; hij doet er, zoo mogelijk, zijn voordeel mede, en de zaak is uit. 



Doch men wachte zich wel om zich aan hem te vergrijpen. 



Hij, die verboden omgang heeft met eene princes, verliest het leven en 

 alle leden zijner familie worden slaven; goederen, paarden, alles valt den Radja 



ten deel. 



De begeerlijkheid van de Radja's en hunne gewoonte om immer te vragen 

 is eigenlijk de grootste straf voor den Soembanees; want het doet hem van 

 zijne bezitting nooit zeker zijn. 



De Radja ziet een prachtig paard; hij doet onderzoek naar den eigenaar, 

 zendt hem een tjiendé (doek) ter waarde van een gulden en vraagt om dat 

 paard of hij vraagt het eenigen tijd bij zijne merrie. De eigenaar durft 

 niet weigeren, noch het later terug vragen. Hij is zijn paard kwijt en houdt 



zich stil. 



Door te weigeren zou hij zich den Radja tot vijand maken, en deze zou 

 al heel spoedig reden vinden om al zijne paarden te doen weghalen. 



Als de R°adja iemands dochter vraagt als volgelinge (wat niet veel ver- 

 schilt van slavin) voor eene der princessen, dan geeft de vader haar; weigert 

 hij, dan is hij wegens die den vorst aangedane beleediging van zijn leven en al 

 wat in zijn huis is, niet zeker. 



Een rijke en voorname kabisoe wordt meer ontzien. 



Gewoonlijk bestaat de straf, die aan zoo iemand wordt opgelegd , voor een 

 zoo-enaamd bedreven kwaad, in het betalen van zware boeten, zooals 10 paarden, 

 karbouwen, ducaten, een paar slaven, enz. ten voordeele van den Radja. 



