_ . 8 — 



Daar het regt van den sterkste op Soemba steeds heeft geheerscht , weten 

 de Radja's natuurlijk, hoever zij bij sommige familiën . kunnen gaan. 



Eene groote Kabisoe-familie, welke rijk en sterk is, vele slaven heeft, wordt 

 door den Radja gevreesd, althans ontzien. 



Van daar, dat de Radja's het rijk en daardoor sterk worden van anderen 

 tegengaan. 



Hij, die op weg is eenigen rijkdom te verwerven, wordt daarvan door den 

 Radja langzamerhand weer ontdaan en de arme man gevoelt zich al heel gelukkig, 

 als men hem in zijne armoede met rust laat en hij als vrij man mag blijven leven. 



Zooals hiervoren is gezegd, bestaat op Soemba niets, wat gelijkt naar het 

 straffen volgens zekere wetten of hadat. 



Hij, wiens leven om 12 uur zal eindigen, weet er om half 12 nog niets van, 

 en behalve de Radja met zijne handlangers (zijne slaven) niemand met hem. 



De Radja geeft aan eenige vertrouwde slaven last om zekeren Soembanees 

 met den dood te straffen, dat wil zeggen te vermoorden; deze trachten hun slagtoffer 

 naar de eene of andere stille plaats te lokken; men praat, lacht en kaauwt betel 

 met hem, en de niets kwaads vermoedende man, welke op een daartoe geschikt 

 oogenblik is aangegrepen en op eerbiedigen afstand gebragt van de plaats, waar 

 men hem zou kunnen hooren, wordt op eene eenzame plek afgemaakt. Niet zelden 

 wordt het touw, dat men op Soemba zoo goed weet te draaijen, daartoe gebezigd; 

 een strik wordt om den hals geworpen, door de moordenaars aan beide einden 

 van dat touw met kracht getrokken, en de onschuldige is gewurgd! 



Doch daarmede is het niet gedaan. 



Heeft hij een vader, broeders of zoons, dan zouden dezen zich kunnen wreken. 



Zij worden dus alle bijna op hetzelfde oogenblik op moorddadige wijze 

 afgemaakt. 



Alleen de vrouwen en kinderen blijven gespaard en worden tot slavernij 



gedoemd. 



Waar de paarden, karbouwen en andere artikelen van waarde, — niet 

 zelden de prikkel tot dien moord — blijven, is na te gaan. Alles komt in handen 

 van den Radja en zijne familie. 



Naar het hiervoren medegedeelde te oordeelen, zou men dus zeggen, dat 

 de Radja alleenheerscher is. Wanneer wij echter zien, dat diezelfde despoot 

 zich zoo dikwijls magteloos en zwak gevoelt; dat hij bij de minst beduidende 

 nietigheden, waarbij intusschen veler belangen gemoeid zijn , tegen over den min- 

 deren man zich zoo dikwijls gebonden acht uit vrees voor verzet, terwijl hij 

 in hoogst belangrijke zaken, waarin enkelen betrokken zijn, de grootste willekeur 

 uitoefent en de minderen met slaafsche gehoorzaamheid het hoofd buigen, dan 

 gaat dit bij eene oppervlakkige beoordeeling- ons begrip te boven. 



De Radja's moeten minder beschouwd worden als vorsten dan wel als de 

 voornaamste personen in eene republiek, waar de aristocraten en de meest ge- 



