— 20 — 



De. keuken of stookplaats is in het midden van het huis en bestaat uit 

 eenige op den vloer gelegde balken, die tot op eene breedte van % bij eene 

 lengte van 3 a S 1 ^ el Ned. naast en tegen elkaar liggen; daarop wordt flink 

 aarde aangestampt tot op 1 a l l / 2 voet dikte, en de keuken of stookplaats is klaar. 



De rook moet zich maar een uitweg zoeken door het dak heen en door de 

 ingang van het huis. 



De daken loopen allen min of meer torenvormig toe. 



Ter voorkoming dat binnen's huis de spits van het dak worde gezien, is boven 

 de stookplaats eene soort van plafond of zolder van pinang of ander hout, van 

 gelijke breedte, waar Merapoe (hierover later) wordt bewaard. 



Het dak is aan de binnenzijde door den rook geheel en al zwart en met 

 roet aangezet. 



Men zit in die huizen immer in rook en duisternis. 



Voor slaapplaats van den eigenaar en diens familie is soms een klein hokje 

 afgezonderd ; meestal is het slechts door een matje of eenige lontar-bladeren, soms 

 door pinang-latten van 't overige huis afgescheiden. 



In zulk een vertrekje of kamertje hangen aan het dak een of meer gevlochten 

 mandjes, waarin het weinige, dat men van waarde heeft, wordt bewaard. 



Behalve een lans, een schild, eenig touw, een paar ligmatjes, het weefge- 

 touw, een paar aarden potten, een djoengga (guitaar) en bij de grooten of rijken 

 eenige gong's, is er niets in het geheele huis te vinden of het moest djagong 

 zijn, die gedeeltelijk in huis en gedeeltelijk in de boomen wordt bewaard. 



Tafels, stoelen, banken, beddegoed, kisten, kasten, enz., enz., niets van dit 

 alles wordt bij een Soembanees gezien. 



Hij slaapt op een matje met een stuk hout tot hoofdkussen. 



Ook de Radja's kennen niets anders. 



Wat men echter bij de voornamen en meer gegoeden wel ziet, is een sluit- 

 blok, geheel en al gelijk aan die, welke gebruikt worden om iemand met blok- 

 arrest te straffen. 



Bij den Soembanees dient het ter bewaring van menschen, van welke hij 

 zich heeft meester gemaakt en welke bestemd zijn tot slavernij. 



In de tuinen zijn de huijzen kleiner. 



In het rijk van Kambéra ziet men hier en daar in de tuinen een huisje 

 gebouwd in een boom. 



Hoewel vorm en inrigting van alle huizen op Soemba aan elkaar gelijk 

 zijn, zijn toch de woningen in het binnenland over het algemeen slechter dan 

 die aan de kusten. 



De slechtste en ellendigste huizen van het geheele eiland zag ik te 

 Memboro. 



De armste koeli op Java woont beter dan een radja te Memboro. 



Te Laura daarentegen worden de ruimste en beste woningen gevonden. 



