— 82 — 



• 



Aan goeden visch van allerlei soort is aan de kusten en in de rivieren 

 geen gebrek. 



Het land is door de natuur mild bedeeld. 



De grond is geschikt, zoowel voor de rijst teelt, als voor verschillende andere 

 kultures en het land is rijk aan water; wat niet van alle eilanden in den 

 Timor-archipel kan worden gezegd. 



Het is echter niet gemakkelijk den Soembanees er toe te brengen van die 

 gunstige omstandigheden partij te trekken. 



Verschillende oorzaken dragen hiertoe bij, zooals uit het vervolg van dit 

 stuk zal blijken. 



Wat de landbouw-kennis van den Soembanees betreft, deze staat nog op 

 den laagsten trap. 



In zijne verregaande onkunde klemt liij zich, evenals ieder mensch, die 

 weinig ontwikkeld is, gaarne vast aan oude gewoonten. Egge, ploeg, noch patjol 

 zijn hier in gebruik. 



De grond wordt volgender wijs bewerkt. 



Vier, vijf of meer personen , vrouwen en mannen dooreen, plaatsen zich 

 naast elkander. 



In elke hand hebben zij een 6 voet langen, puntigen stok, kasoanga ge- 

 heeten. 



Elk arbeider laat zijne stokken met een flinken stoot, zoo diep mogelijk, in 

 den grond gaan, trekt ze er weder uit en herhaalt die bewerking eenige malen, 

 daarbij de lijn houdende der gaten, welke op die wijze door zijne neven-man- 

 nen worden gemaakt. 



Indien de punten diep genoeg, p. m. 1 voet, in den grond gaan, trekt elk 

 zijne beide stokken te gelijk, doch langzaam en met kracht naar zich toe, welke 

 beweging door alle arbeiders te gelijk wordt verrigt. 



Vervolgens bewegen zij zich achterwaarts en herhalen die beweging, welke 

 bewerking kabanda tanah wordt genoemd. 



Door het gelijktijdig naar zich toe trekken der stokken wordt de aarde bij 

 stukken van 1 tot P/2 voet breed en ter lengte van &, 3 a 4 el, naar gelang 

 van het aantal werkende personen, omgekeerd, zoodanig, dat de wortels van 

 gras en onkruid boven liggen. 



Is de geheele tuin op die wijze omgewoeld, dan worden de aardkluiten met 

 stokken stuk geslagen, waardoor de wortels zich loslaten. 



Het vuil wordt met de handen verzameld en vervolgens verbrand. 



Het omwoelen van den grond op de zoo even omschreven wijze geschiedt 

 alleen bij nieuw ontgonnen plekken. 



Oude tuinen worden niet meer omgewoeld. 



Zij worden alleen met de handen, met stukken hout, ijzer, of wat zij 

 daartoe kunnen krijgen, van gras en onkruid gezuiverd. 



