— 23 — 



In het binnenland wordende laag gelegen gronden, niettegenstaande deze 

 onder water kunnen worden gezet, meestal onbenut gelaten. 



Men ziet de meeste tuinen aangelegd op berghellingen, alwaar men niet 

 heeft te kampen met gras en alang-alang; de boomen worden omgekapt en 

 verbrand, de grond een weinig omgewoeld en de tuin is klaar. 



Te Kambéra zag ik in 1869 verscheidene Soembanezen de patjol gebruiken; dus 

 een bewijs van vooruitgang. 



De tuinen der radja's, gewoonlijk gelegen op lage gronden, waarlangs beekjes 

 of kleine rivieren stroomen, worden onder water gezet, waarna een 30 a 40 

 tal karbouwen er flink doorheen gejaagd worden. 



Het gras en onkruid worden verzameld en ook zulk een tuin is alsdan klaar. 



In vroegere jaren was die wijze van den grond los en schoon te maken op 

 Soemba meer aloemeen. Doch toen waren ook vele kabisoe's in het bezit van 



karbouwen. 



Die tiid is voorbij, doordien de radja's zich van die beesten meester hebben 



gemaakt. 



Meest alle tuinen zijn goed ompaggerd. 



De aanplant geschiedt op de wijze, als alom in den Timor-arcliipel, door 

 het in den grond steken van een stok en het werpen van het zaad in de 

 op die wijze gemaakte gaatjes. 



Hierbij is alles werkzaam, mannen, vrouwen en kinderen. 



Overigens geschiedt de aanplant zonder de minste regelmaat of orde. 



Evenals op de Solor-eilanden wordt op hetzelfde lapje grond alles door 

 elkaar geplant, wat de Soembanees aan zaad kan magtig worden; men ziet b. v. 

 padi, djagong, katjang tanah, katjang idjoe, gierst, ketan, komkommers, 

 laboe, kool, uijen, verschillende obi-soorten , tabak, katoen, suikerriet, indigo, 

 vruchten en meer, door elkaar. 



De djagong, welke, zooals hiervoren is vermeld, het hoofdvoedsel uitmaakt, 



is voedzaam en rijk aan korrels. (*) 



Rijst wordt alleen bij feesten of bijzondere gelegenheden gegeten; ook wordt 



zij aan vreemde bezoekers voorgezet. 



Er wordt zeer weinig rijst verbouwd. In het binnenland maakt men er 

 trouwens een weinig meer werk van, en aan de Noord Westkust zelfs op ta- 

 melijk uitgebreide schaal. 



In de maand Augustus werd ik te Laura verrast door het gezigt op uit- 

 gestrekte sawa's, waarop, nadat men kort te voren een aller ^unstigsten oogst 

 had gehad, de padi aanplant weer zeer schoon stond. 



(*) Opgemerkt, dat de kinderen, die in den Timor-arohipel met djagoeng worden gevoed, 

 geen Ust hebben van wurmen, -zooals elders, waar het, hoofdvoedsel rijst is. De djagoeng wordt 

 ten halve «reroosterd, dus half raauw genuttigd. 



