— 36 — 



Naar hetgeen ik tot dus verre heb gezien, komt het mij voor, dat op Soemba, 

 vergeleken met dezelfde uitgestrektheid op Java, weinig menschen zijn; dat dit 

 eiland in vroegere jaren meer, en zelfs zeer sterk bevolkt was, heb ik meer- 

 malen vernomen van de ouden van dagen. 



Ook de vele graven en de overblijfselen van vele verlaten kampongs en 

 negorijen wijzen dat aan. 



Daar, waar de slavenhandel nog zoo algemeen en het uitmoorden van ge- 

 zinnen, ja van geheele familiën volstrekt niets vreemds is, moet de bevolking 

 verminderen. 



Inmiddels wordt beweerd, dat de westkust van het eiland, en ook het 

 binnenland aldaar, zeer volkrijk zijn, hetgeen ik wel wil aannemen; althans 

 de negorij Laura telt minstens 600 ruime huizen en in die kampong heerscht 

 eene (voor Soemba althans) aangename levendigheid door de vele menschen en 

 het groot aantal kinderen , welke ik daar zag. 



Volgens den Radja van dat rijk zouden onderscheidene negorijen, meer 

 west en zuidwestelijk gelegen , in volkrijkheid voor Ketéwé (Laura) niet onder- 

 doen. Hij schat de groote berg-negorij Wajéwa zelfs op tienmaal de sterkte 

 van Laura, en Anakala niet veel minder dan Wajéwa. 



De Soembanees heeft geen letterschrift. 



De taal, welke hij spreekt, is zeer onbeschaafd. 



Vorst en slaaf spreken elkaar op dezelfde wijze toe; zij kennen slechts één 

 uitdrukking voor het persoonlijk voornaamwoord gij (njomoe). 



Overigens is de uitspraak zacht en aangenaam voor het gehoor en met een 

 weinig moeite gemakkelijk aan te leeren. 



Gelijk vele kinderen, uit Europesche ouders in Indië geboren, de gewoonte heb- 

 ben bij het Hollandsch spreken de G en H met elkaar te verwisselen, bestaat ook 

 bij den Soembanees dat verschijnsel ten opzigte der H en S; b. v. velen zeggen : 



voor Soemba, Hoemba, 

 // Savoe, Hawoe, 



// 



Samoe, 



Hamoe, 



// 



Sienjo, 



Hienjo, 



// 



Sidin , 



Hidin , 



// 



Leher, 



Leser, . 



II 



Pohon , 



Poson , enz. 



De taal is even arm, als onbeschaafd. 



Uitdrukkingen voor deugden , ondeugden , voor kunsten en wetenschappen 

 kent de Soembanees niet; eer, eerloos, eerlijk, eerbied, achting, braaf, beleefd, 

 dankbaar en meer dergelijke woorden zijn hem onbekend. 



Ik dank u, goeden dag, enz. zijn mede hem vreemde gezegdens. Hij kent 

 geen groet; komt hij, dan zet hij zich neder zonder iets te zeggen ofte buigen, 

 en gaat ook op diezelfde wijze weer heen. 



