— 41 — 



Die gasten blijven soms twee maanden of langer en gaan eerst weg, als 

 alles op is. 



Eenigen tijd geleden gingen de Radja's van Taaimanoe, Batakapédoe en 

 Kapoendoe met bijna 500 man naar Melolo, bleven daar ongeveer 4 maanden en 

 keerden naar hunne respective negorijen eerst terug, nadat te Melolo alles op 

 en kaal was. 



Doch ook de kaal geplukte krijgt later zijn beurt en doet alsdan elders 

 evenzoo, als men bij hem heeft gedaan. 



Door het uit de tuinen wegrooven der klappers, pisang, enz. komt nooit 

 een vrucht tot rijpheid en oude klappers zijn voor den Soembanees onontbeerlijk, 

 even als pinang. 



Om het bezit van klappers en pinang verkoopt hij zijn eten en lijdt daar- 

 door later honger. 



Zoo als hiervoren gezegd is, lieten de Soembanezen in 1869 de Endenezen 

 2435 pikols gepelde djagong uitvoeren, alléén om daarvoor te krijgen klappers en 

 pinang; en wat was het gevolg? Dat zij later door gebrek aan eten werden' genood- 

 zaakt 6 rijksd. voor een pikol padi aan de Endenezen te betalen. 



In ieder zoogenaamd groot rijk wordt slechts een enkele gevonden , van 

 wien kan worden gezegd, dat hij rijk of liever gegoed is. 



Het gros is arm. 



Alleen de Radja's en de leden hunner familie zijn rijk, welke rijkdom zich 

 bepaalt tot het bezit van een groot aantal paarden, karbouwen, goudwerken en 

 slaven. Hoe zij er aan komen, is reeds gezegd. 



In het ongestoord bezit van een of twee vrouwen, een paar schoon e paar- 

 den, een flinken tuin, eenige slaven en eenige voorwerpen van opschik zou de 

 Soembanees zich hoogst gelukkig achten, doch het ongestoord bezit bestaat op 

 Soemba niet, zoodat hij, die wat heeft, in gestadigen vrees en kwelling verkeert, 

 dat het hem straks weder zal ontnomen worden. 



Dat de Soembanees, die wel zou willen en ook goed kan werken, niets 

 meer doet, dan hoog noodig is om in zijne weinige behoeften te voorzien, is 

 alleen toe te schrijven aan de omstandigheid, dat onder den tegenwoordigen 

 staat van zaken niets hem waarborgt voor de zekerheid van zijn persoon of goed. 



Van daar dus, dat het met de welvaart van het volk op Soemba treurig 

 is gesteld. 



De Soembanees is niet zoo lui, als ik wel eens heb hooren beweren, en 

 dat hij om te werken ook zeer geschikt is, daarvan zou ik vele voorbeelden 

 kunnen aanhalen. 



Het komt er slechts op aan, of het verdiende hem gewordt, en hij zal van 

 zons op- tot ondergang met vlijt en zelfs goed werken. 



Ook van den Europeaan zal men wel niet willen beweren, dat hij werkt 

 uit loutere liefde tot het werk. 



