— 42 — 



Immers hij rekent op het plukken der vruohten van zijn arbeid en weet, 

 dat hij in het bezit daarvan door goede wetten wordt gehandhaafd. 



Bij gelegenheid van het aanleggen door mij van een tuin was Kabaniroe 

 vol bewonderaars. 



Het beploegen liet ik door eenige Soembanezen doen. 



Zij schreeuwden het uit over mijne slimheid. 



Zij wilden in mijne nabijheid komen wonen en met dien ploeg groote 

 tuinen maken. 



Als het volk door steun in ons te vinden meer van zijn eigendom verzekerd 

 zal zijn; als hier eenige bekwame werklieden komen, zooals smeden en tim- 

 merlieden, doch vooral als eenige goede landbouwers van elders hier komen 

 werk maken van padi-aanplant op sawa's en als hier eenige liefhebbers zich 

 vestigen om werk te maken van de katoen-kultuur, waartoe de bodem zeer 

 geschikt is, dan zal dat zeer zeker — ? het lijdt geen twijfel, — bij het volk 

 navolging vinden. 



Naar mate de handel alsdan zich uitbreidt, zal ook de nijverheid toenemen 

 en zoo doende welvaart ontstaan. 



Het volk voorziet in zijn onderhoud door een weinig landbouw, veeteelt, 

 vischvangst, handel en roof. 



Handel, zoowel als roof is het minst moeijelijk op Soemba. 



Het uit de tuinen weghalen van djagongs, vruchten, sirih, enz.; het hier 

 of daar wegkapen van een kip om die artikelen elders te ruilen tegen een gulden, 

 een parang of klappers zijn kleinigheden en in hun oog meer slim of knap 

 dan kwaad. 



Alleen het rooven van paarden, karbouwen, slaven of goud is diefstal. 



Koopen, verkoopen, ruilen, handelen en kwanselen tot hun laatste stuk 

 goed van het lijf, ja zelfs tot hét weinige eten, wat hun nog rest, en het in 

 hun oog onschuldig vermaak om kleinigheden uit de tuinen van anderen weg 

 te halen is dat, waarmede het gros zich onledig houdt. 



Aan de Noord- en Oostkust van Ketéwé tot bij Wajéloe wisselt het terrein 

 in de nabijheid van het strand af, van heuvelachtig tot vlak terrein en hoezeer 

 hier en daar steenachtige en onvruchtbare plekken worden aangetroffen , be- 

 staat echter een groot deel uit uitgestrekte grasvelden. 



Boomen worden meerendeels in de nabijheid van rivieren of in laag 

 gelegen streken en een weinig meer landwaarts in gevonden. 



Ik vermeen, dat sommigen Soemba zich voorstellen, zoo al niet als laag, 

 dan toch als vlak land. 



Reizen, vooral door het binnenland, hebben mij echter doen zien, dat, al- 

 hoewel er groote grasvelden en schoone valleijen met vlakken bodem en van 

 belangrijke uitgestrektheid worden aangetroffen, het land over het algemeen, 

 wel is waar, niet hoog, maar des niet te min vrij berg- of heuvelachtig is. 



