— 48 — 



Het bergaohtige gedeelte, dat over het algemeen zeer kaal is, heeft een 

 steenachtigen, met slechts een dunne aardlaag bedekten bodem. 



Het komt mij voor, dat over een uitgestrekt gedeelte van Soemba de bodem 

 uit kalksteen bestaat. De aardlaag, welke haar bedekt, is zwart en bijzonder 

 vruchtbaar. 



Vergis ik mij niet, dan is Soemba door de natuur milder bedeeld dan een 

 der overige eilanden in den Timor-archipel. 



Worden er uitgestrekte velden gevonden, geschikt voor rijst en vele andere 

 kultures, aan water is ook geen gebrek. 



De wellen, bronnen, beekjes, spruitjes en de uit het binnenland naar zee 

 vloeijende rivieren zijn legio. 



Zal *men het meer dan voldoende water willen dienstbaar maken aan 

 den rijstbouw, dan kunnen onafzienbare rijstvelden worden besproeid of onder 

 water gezet. 



Het land wacht maar op goede bewerking door nijvere en bekwame handen 

 en het lijdt geen twijfel of de bestede moeite zal rijkelijk worden beloond. 



Alhoewel te Mendjéli, Kadoemboe, Nangamessi en op meer plaatsen in 

 het binnenland beekjes, spruitjes en rivieren worden afgedamd om tuinen te 

 besproeijen, kan toch daaraan de naam van waterleidingen niet gegeven worden. 



Zal de Soembanees er éénmaal toe overgaan landbouwer in den waren zin 

 van het woord te worden, dan zal het hem aan water niet ontbreken. 



Het land levert ruimschoots gelegenheid op tot het aanleggen van uitge- 

 strekte waterleidingen. Thans zijn er geen. 



Behalve een van Kabaniroe naar de negorij Paraij Kamaroe loopende weg, 

 lang 3000 passen, welke dè kontroleur tegen betaling uit eigen middelen heeft 

 doen maken en onderhouden, zijn op Soemba geen wegen; ook geen bruggen. 



Een voetpad is het eenige middel van communicatie met het binnenland 

 en met de strand- negorij en. 



Van die voetpaden, welke over het algemeen zeer goed zijn, kan echter 

 voor het maken eener groote reis slechts in den droogen tijd worden gebruik 

 gemaakt. 



In de Westmouson zijn die paden met hooge alang-alang, gras of struik- 

 gewas digt begroeid. 



Ook kan men de alsdan hoog gezwollen rivieren niet oversteken, waardoor 

 het maken eener belangrijke reis hoogst moeijelijk en gevaarlijk, zoo niet on- 

 doenlijk wordt. 



Van den hier voren bedoelden weg maakt de Soembanees trouw gebruik. Hij 

 vindt dien weg mooi, veel korter en nuttig. Doch Radja's, noch volk denken er 

 aan om bij het onderhouden behulpzaam te zijn ; daarvoor is men te onverschillig. 



Men vrage dus niet of de Soembanees genegen is nieuwe wegen of brug- 

 gen aan te leggen. 



