— 48 — 



Ruil, vooral tusschen het volk onderling, is nog altijd de zoogenaamde handel. 

 Het geld raakt voor een groot deel weer in het bezit van de Arabieren en 

 Endenezen te Waaingapoe. 



Deze willen van klein geld niets weten, zoodat ook de Soembanees bij 

 hetgeen hij verkoopt dat voorbeeld volgt. 



Een ander gedeelte van het goudgeld verandert in memoeli's (oorhangers) 

 en kenatars (kettingen), welke bij de Radja's te regt komen. 



De Radja van Kapoendoe bragt eenigen tijd geleden 700 dukaten te Taai- 

 manoe om daarvan kettingen te doen vervaardigen. Elke ketting bevat van 

 60 tot 100 dukaten, heeft eene lengte van + een vadem en is dik en sterk 

 genoeg om er een hond aan vast te leggen. Zulk een kanatar dient om de 

 bruidschat te betalen, wanneer een vorstelijk persoon wil trouwen. Bij sommige 

 feesten worden de slaven van den Radja met zulk een ketting en met memoeli's 

 omhangen. Personen, niet van vorstelijk bloed, mogen geene kanatars hebben. 

 Over het algemeen kan worden gezegd, dat de Soembanees met de waarde 

 van het geld nog onbekend is. 



Heeft een Radja door het verkoopen van zijne paarden een zeker aantal 

 dukaten en sovereigns bij elkaar, dan haast hij zich om er kettingen en me- 

 moeli's van te laten maken en heeft daardoor dan ook meest altoos gebrek aan geld. 

 Een geit of bok kost 3 a 4 rijksdaalders, een varken 4, 5 a 6 rijksdaal- 

 ders; is het beest groot en vet, dan wordt het geruild tegen een niet te duur 

 paard. 



Karbouwen, meerendeels het eigendom van den Radja en zijne familie, 

 worden niet verkocht. 



Geeft men zijn verlangen te kennen om een karbouw te koopen, dan is 

 de vraag 20 rijksd. voor een niet groote karbouw. 



Wordt den ambtenaren, wat trouwens hoogst zelden gebeurt, een kar- 

 bouwtje ten geschenke aangeboden, dan komen zij er af met een tegengeschenk 

 van/ 25,— a ƒ 30,—. 



Een gulden is de vraag voor een kip. Ook wel een vadem rood of wit 

 katoen of een parang, als men daar juist om verlegen is. Het gebeurt echter 

 niet zelden, dat in 4 a 5 weken tijd geen kip of ei te koop is. 



De djagong is in den oogst-tijd zeer goedkoop; de 40 a 50 stuks worden 



verkocht voor 2 klappers of een weinig gedroogde pinang, eene waarde van 4 



a 5 centen, doch dat is dan ook bijna het eenige, wat op Soemba is te krijgen. 



Padi, rijst, aardappelen, groenten, vruchten, koffij , thee, suiker, specerijen, 



enz., enz., niets van dat alles is hier te koop. 



De ambtenaren moeten zulks van Java, Makasser of Koepang trachten te 

 krijgen. 



Door dat gemis aan alles moeten zij op het reeds zoo ongezellige eiland 

 Soemba in hunne eenzaamheid dan ook gebrek lijden of zeer duur leven, en 





