— 60 — 



niet regtstreeks, doch doen dat aan Merapoe als bemiddelaar. Geen eer wordt 

 door hen bewezen aan de zon, maan of sterren. 



De Ratoe moet verbeelden priester te zijn. Hij is de offeraar en op zekere 

 tijden een persoon van gewigt. Hij wendt onheilen af, zorgt, dat er regen 

 komt, althans vraagt er om; hij onderzoekt de lever of het hart van geslagte 

 karbouwen, varkens en geiten en de darmen van kippen; hij wijst daaruit aan, 

 wat gebeuren, doch hoofdzakelijk wat niet gebeuren zal; hij wijst daaruit mede 

 aan den dader van een moord, diefstal of ander kwaad. 



Hij is de offeraar en eerste persoon, die beslist, wanneer geplant, en na het 

 planten gezongen en gespeeld mag worden. 



In 't kort, hij is de persoon van gewigt in al die zaken, welke iedereen 

 en ook hem zelf vreemd zijn. 



Ook het Ratoeschap, alhoewel geen afzonderlijke kaste uitmakende, is er- 

 felijk in de familie; de zoon is even knap als de vader; hij volgt dezen op. 



Met bestuurs-zaken heeft de Ratoe niets te maken, in welk opzigt zijn 

 invloed nul is. 



Bidhuizen of tempels zijn er niet. 



Het is een iegelijk veroorloofd zooveel vrouwen te hebben, als hij verkiest 

 of beter gezegd, als hij zich kan aanschaffen, want de meesten zijn niet zoo 

 gelukkig zelfs de bruidschat voor ééne vrouw te kunnen betalen. 



In elk Soembaneesch huis staat op eene kleine balé-balé, hangende aan het dak 

 op eene veilige en weinig zigtbare plek, een gevlochten mandje, waarin wor- 

 den bewaard één of meer gouden oorhangers (memoeli's) en stukjes goud, al 

 naar gelang der gegoedheid van den eigenaar van het huis. 



Sommige kabisoe's hebben er stukjes van gouden kettingen, dukaten en 

 schraapsel van goud in. 



Dat mandje met hetgeen er in is, heet Merapoe. 



Bij elke gewigtige gelegenheid wordt aan Merapoe geofferd, waardoor deze 

 hoe langer zoo meer in waarde toeneemt. 



De Merapoe van den Radja, en ook die van de overige leden der vor- 

 stelijke familie, in andere huizen wonende, vertegenwoordigen wezenlijk kleine 

 schatten. 



Ook de dooden (afgestorven familie-betrekkingen), die volgens den Soem- 

 banees heilig zijn , heeten Merapoe. 



In het gebergte van Massoe, Tana Mariengoe (het koude land), op een af- 

 stand van 3 a 4 uren rijden in zuidelijke rigting van de negorij La-au is een 

 uitgestrekt bosch, hoog volgens mijne schatting 1700 a 1800 voet boven de zee 

 en waarschijnlijk wel het hoogste gedeelte van Soemba. 



Dat bosch heet Pino Passa massani en is de verblijfplaats van wilde paar- 

 den, afkomstig waarschijnlijk van eenige weggeloopen en aldaar verdwaalde 

 paarden, welke hebben voortgeteeld. 



