— 60 - 



er zelfs om vragen. Maar hij zal drank niet of hoogst zeldzaam koopen en 

 moet dan een buitengewone liefhebber er van zijn. In het binnenland is men 

 er geheel onbekend mede. 



Ook het dobbelspel bestaat op Soemba niet. Alleen zij, die met de bewo- 

 ners van Waaingapoe en met de Endenezen veel in aanraking zijn gekomen 

 hebben het spel en de arak leeren kennen. 



Voor het gebruik van opium bestaat niet de minste neiging. Ik heb nog 

 nimmer een Soembanees opium zien schuiven, weshalve het zeker eene zeld- 

 zaamheid zal zijn, indien op Soemba een opiumschuiver wordt aangetroffen. 



Onder de Endenezen vindt men een aantal, welke daaraan zijn verslaafd. 

 Ook te Waaingapoe zijn eenige liefhebbers, die echter de lust er voor bij den 

 Soembanees nog niet hebben kunnen opwekken. 



De Soembanees onderscheidt zich door onreinheid, zoowel op zijn ligchaam 

 als in zijne woning. Hoogst zelden gebeurt het, dat hij zich wascht. 



Oude klappers, zoowel versche, als in de zon gedroogde, worden in den 

 mond van kinderen of van hen, welke nog voldoend scherpe tanden hebben 

 fijn gekaauwd en met speeksel vermengd, 'in een klapperdop met de vingers 

 dooreen gewerkt om het kaauwsel geleiachtig te maken en hiermede wordt het 

 aangezicht en het geheele ligchaam gewreven. 



Het is voor den Europeaan walgelijk zulks te zien. 



Het woord wasscfien bestaat niet in de Soembanesche taal; wel pabasa, nat 

 maken en rosoe, wrijven. 



Ook de kleederen worden niet gewasschen. Als ze al te vuil en onooglijk 

 zijn, worden ze zwart geverwd en gedragen, totdat het stuk goed van wege het 

 vuil is verstikt of versleten. 



De tanden, zoowel van mannen, als van vrouwen worden akelig kort weg- 

 geslepen, bij velen tot aan het tandvleesch. Het weinige, dat van de tanden 

 zigtbaar blijft, is zwart. 



Het hoofdhaar wordt lang gedragen, door de mannen met een knoop 

 op het midden van het hoofd. De vrouwen winden het in den vorm van een 

 krans om het hoofd en bevestigen het met een kam van ivoor of karbouwen 

 hoorn. Vele vrouwen hebben het haar vóór met eene scheiding zorgvuldig glad 

 gekamd. 



De vrouwen, welke het meeste werk doen en dikwerf geen reinigings-middel 

 (klappers) bezitten, zijn dan ook het vuilste, waardoor zij over het algemeen voor 

 den Europeaan er niet zeer aptijtelijk uitzien. Zij zijn vrolijk en toegesproken 

 zeer vriendelijk. 



Bij een proper en net uiterlijk zou men spoedig ontdekken, dat op Soemba 

 ook wezenlijk schoone vrouwen zijn, vooral te Melolo. 



Blinden, lammen of mismaakte menschen zijn op Soemba zeldzame ver- 

 schijnselen. 



