— 88 



niets dan paarden, geiten en honderde karbouwen grazen. Slechts hier en daar 

 wordt aan den oever een onbeduidend tuintje aangetroffen. De grootere tuinen 

 zijn ver afgelegen. 



Padi wordt weinig, doch djagong, katjang tanah en obi veel verbouwd. 



Aan djagong was in het laatst van Julij geen gebrek. Men verkocht 150 

 stuks voor één boslemmer mes. Klappers, sirih, pinang, pisang, nangka en 

 vele andere boomen zijn daar bij menigte. Gebrek aan eten heeft het volk niet. 



Mogten zij ook al te veel aan de Endenezen hebben verkocht, dan zijn 

 Anakala, Parewatana en Laura de graan- of padi-schuren voor Memboro. 



De vrouwen maken veel werk van het bakken van eene zeer goede soort 

 aardewerk, als potten, pannen enz., welke aan vreemdelingen zeer goedkoop 

 worden verkocht. 



Memboro komt mij voor niet rijk te zijn aan paarden. Ze zijn daarbij 

 kleiner dan elders en ook van minder gehalte. 



Voor last- of pikol-paard om padi uit het gebergte te halen doen velen 

 dienst, waartoe zij zich goed eigenen; waarschijnlijk zijn ze ook beter dan andere 

 paarden op Soemba geschikt voor trekpaard, omdat ze makker zijn. 



De landtaal is geheel verschillend van die, welke op de overige plaatsen, 

 oostelijk van Memboro gelegen, wordt gesproken. 



Enkele Soembanezen verstaan een weinig Maleisch, doch er zijn vele, die 

 goed Endeneesch spreken, het laatste ten gevolge van de omstandigheid, dat vele 

 Endenezen zich daar met der woon gevestigd en door huwelijken met het volk 

 van Memboro vermengd hebben. 



De kleederdragt, gelijk aan die van Kambéra, is minder gekunsteld of, 

 beter gezegd, armoediger. 



Het gewapend zijn, vooral met de lans, geschiedt alleen bij het doen een er 

 groote reis en niet, gelijk elders oostelijk van Memboro, alwaar het zeldzaam 

 is buiten 's huis een niet gewapenden Soembanees te zien. 



In het wonen der Radja's is geen verschil met het wonen van den min- 

 deren man; de huizen te Memboro zijn van dien aard, dat ik niet geloof, dat 

 op geheel Soemba ellendiger huizen worden aangetroffen. 



De indruk, dien de vreemdeling bij een bezoek van Radja's en volk krijgt, 

 is, dat luiheid en armoede hunnen hoofd-zetel daar hebben opgeslagen; en 

 toch wordt beweerd, dat nergens op Soemba grooter schat of meer rijkdom 

 aan goud werken is dan bij de Radja's van Memboro. 



Gelijk hiervoren gezegd is, hebben elk der vijf negorijen een op zich zelf 

 staand hoofd. De Radja van Barabadja (groot Memboro), Oemboe Dalla ge- 

 heeten, is echter Radja Tanah van het geheele rijk. Zijn negorij is daarbij 

 verre weg de grootste van alle en hij in allen deele de voornaamste persoon, 

 zoodat men reeds van ouds her in gewigtige zaken van algemeen belang hem 

 beschouwde als het oppergezag te hebben. 



