— 114 — 



Het had niet weinig moeite in om tegen betaling een paar Soembanezen 

 meê te krijgen naar de plaats , waar de boomen worden gevonden, van wier bast 

 het zoo deugdzame Soembanesche touw wordt gedraaid. 



Wij daalden te voet zeer laag af in een digt begroeid bosch en klommen 

 vervolgens weder als katten, ons vastklemmende aan een bijna loodregten berg 

 onder het grootste gevaar van naar de laagte te storten. 



Mijn tolk had tranen in de oogen van woede over mijne — volgens zijn 

 begrip — domme liefhebberij om ons zoo te vermoeijen. 



Dat boseh heet Pandang en levert, behalve den door mij gezochten boom, 

 ook verschillende andere houtsoorten, waaronder, zooals het mij voorkwam, 

 geschikte voor meubel en scheepstimmerhout; ook veel rotting. 



De Soewaboom (Piengi Soewa) bereikt eene tameijke hoogte bij eene ge- 

 middelde dikte van 2 a 2 l / 2 Ned. palm in doorsnede. 



De boom wordt slechts voor een gedeelte van zijnen bast ontdaan; het 

 overgebleven gedeelte groeit voort, wordt dikker en verspreidt zich weder, zoo 

 veel mogelijk, om den boom. 



Na 2 a 3 jaren kan men van dienzelfden boom op nieuw profiteren, die 

 zoo doende in 't leven blijft. 



De schil of bast wordt uitgeplozen, gedraaid en met de vingers geheel en 

 al tot touw afgewerkt; gereedschappen bestaan hier niet. 



Of touw van den Soewaboom, met zorg en kennis vervaardigd, niet zou 

 kunnen gerangschikt worden onder de beste touwsoorten, zou een deskundige 

 moeten beslissen. 



Door regen was ik verpligt zonder kousen te gaan, waardoor ik de vele 

 bloedzuigers in dat bosch aanwezig ontdekte. Wij hadden de voeten er mede 

 als bedekt. 



Ik zag gisteren avond voor het eerst op Soemba eene soort harst branden 

 om het huis te verlichten , genaamd Karitak koe kassie. 



18 November. — Ik stond heden aan de zuidkust van Soemba, aan de baai van 

 Tariembang, welke baai diep genoeg inloopt om kleine vaartuigen, zooals 

 kotters en kruisbooten, vooral in de oostmouson, goed beschermd ten anker te 

 doen komen. Ook is zij breed met, zooals mij voorkwam, een bodem van zand 

 zonder steenen. 



Zij heeft den vorm van een halven cirkelboog, waardoor en door de hooge 

 bergen, waarmede zij is begrensd, men, in die baai aan strand staande, van 

 de kust niet verder zien kan dan tot aan de beide uiteinden der baai, in de 

 nabijheid waarvan het water mij voorkwam ondiep en rotsachtig te zijn. 



Groote schepen, welke die haven willen binnenloopen, zullen het best doen, 

 zooveel mogelijk, het midden te houden en niet te ver inloopen dan na vooraf 

 zich overtuigd te hebben, hoe het er uitziet bij lagen waterstand. 



Volgens mededeeling van den Radja is in die baai vier jaren geleden voor 



