— 121 — 



ongespleten bamboe, naast en tusschen zijne oppassers — er is geen andere plaats 

 voor hen — slaven van den Radja, honden, en wie hij ook mogt zien zitten 

 of liggen, neer; en laat zich een stuk hout zoeken voor hoofdkussen. 



Hij zij tegen den nog zoo zeer on beschaafden Soembanees welwillend, min- 

 zaam, zooveel mogelijk- vaderlijk en zelfs goedgeefs ; en hij zal hen tot zich trekken. 



Doet hij dat niet, dan blijve hij thuis, want er is op Soemba geen andere 

 keus. 



Stugge, met zich zelf nog al ingenomen en altijd om het zoogenaamd prestige 

 te bewaren denkende ambtenaren worden op Soemba — waar het woord 

 z/hormat" niet bestaat — niet begrepen. 



Zij zullen hier niemand tot zich trekken en niets kunnen uitrigten dan 

 Radja's en volk van ons vervreemden. 



De Soembanees, welke ons niet roept, biedt ons allen (en al hadden wij ook 

 een gevolg van 50 man bij ons) van het weinige, wat hij heeft, te eten aan; zij 

 het dan ook slechts drooge rijst. 



Wat wil men meer? 



Waar is de Europeaan, die zulks ten allen tijde aan eiken vreemdeling 

 zal doen? 



Beesten worden slechts geslagt bij feesten, en in zeer bijzondere gevallen 

 op andere tijden. 



De mindere man heeft niet veel en de F Ija's zijn dienaangaande over 't 

 algemeen gierig, zoodat het slagten altijd kan beschouwd worden als eene soort 

 van offer. 



Het door middel van betaling zich verschaffen van vleesch gaat niet zoo 

 gemakkelijk, als men misschien mogt denken. Want behalve dat bij de vraag 

 om een klein varken te koopen 4, 5 of 6 rijksdaalders worden verlangd, gaan 

 de meesten er niet toe over ze te verkooper en wat de kippen aangaat, deze 

 zijn zoo schaarsch, dat zelfs op Kambéra son.o in vijf weken tijds niet éen kip 

 kan worden gekocht. 



Had ik de op Soemba bestaande gewoonte van de Radja's gevolgd, als 

 zij met hun gevolg in eene vreemde negorij komen en zich zelf vleesch ver- 

 schaffen door het doodsteeken van varkens, geiten of wat hun voorkomt, 

 eigendom van den kleinen man, waartegen deze zich niet durft verzetten, voor- 

 zeker wij zouden het op onze reis beter gehad hebben. 



Doch zoo iets moet men van ons niet verwachten, noch behoeven te 

 vreezen. 



Het is de weg niet door de ambtenaren hier te volgen. Wel gevoel ik 

 ten volle de waarheid der woorden van den voormaligen Gouverneur van Ce- 

 lebes, Kroesen, waar zHEdG. in een schrijven aan de regering spreekt over de 

 moeijelijke en onbeschrijfelijk onaangename taak, den kontroleur van Soemba 

 opgelegd. 



