— 12S ~ 



De ambtenaren op Soemba, die alles of althans zooveel mogelijk moeten zien, 

 onthouden zich vooral ook alles te willen opmerken. 



Zij gaan daarmede langzaam en voorzigtig te werk, en treden eerst dan 

 meer krachtig vooruit , wanneer meer genoegzaamheid van middelen hen daartoe 

 in staat stelt. 



Vriendelijke, ja vaderlijke behandeling; het van tijd tot tijd te gemoet komen 

 met kleine geschenken ; het bij elke gelegenheid voorhouden wat goed of kwaad 

 is; het toonen, dat wij belangstellen in hun lot, en door onze handelingen 

 duidelijk doen zien , dat zij van ons niets dan goeds hebben te verwachten , is 

 voorzeker de weg om hen tot ons te trekken en hen in ons vrienden te doen 

 zien; daarmede moeten wij dan ook vooreerst tevreden zijn. 



Voor den oogenblik meer te vergen zou on voorzigtig, zou dom gehandeld zijn. 



Doch mogen wij ook al reden hebben om voor den oogenblik er ons mede 

 tevreden te kunnen stellen, bij de plaatsing van ambtenaren op Soemba werd 

 door het Gouvernement iets meer verwacht dan alleen, dat men ons duldt, ons 

 met rust laat of vertrouwelijk nadert. 



Maar onder den bestaanden staat van zaken is het met onze nu beschikbare 

 middelen eene niet gemakkelijke zaak er gunstig tegen in te werken. 



Het is waar, dat wij invloed kunnen uitoefenen. 



Het is waar, dat de kontroleur door zijn moreel op Radja's en volk gunstig 

 kan werken, en hen van het plegen van menige ongeoorloofde daad terughouden. 



Doch hij moge ook al de meest beschaafde, de meest energieke man zijn, 

 toch zal hij op Soemba nog iets meer noodig hebben dan alleen de moed en 

 kracht, die in hem zelf zit; althans zal hij kunnen voldoen aan wat met regt 

 van hem kan worden gevergd, dat is: dat hij in het belang van land en volk 

 zoodanig nuttig werkzaam zij, dat hij voor elkeen blijkbaar vooruitgang doet 

 ontstaan. 



De Soembanees staat èn in bevattingsvermogen èn in geschiktheid om te 

 werken, ver boven vele andere volken in den Timor-archipel. 



Hij is er echter nog ver af het tot gewoonte geworden kwaad al dadelijk 

 na te laten , alléén door het aanhooren van onze, hoe goed ook gemeende en met 

 nadruk zelfs, hem gegeven zedelessen. 



Het is te veel van den Soembanees, die nog nimmer iets van ons heeft 

 gezien, te vergen, dat hij alleen door redenering en goede voorbeelden tot het 

 goede zal kunnen worden gebragt. 



Daartoe is iets anders noodig. 



Welk een toestand is het voor den ambtenaar te moeten toelaten, dat er 

 straffeloos geroofd, gemoord en ander kwaad bedreven wordt, zonder dat zelfs 

 de Radja er zich mee bemoeit. 



Toch mogen wij geen bepaalden last geven of een verbod doen, als wij niet 

 vooruit zeker zijn, dat uitvoering aan dat bevel wordt gegeven of dat wij het 



