— 199 — 



Daarentegen werd mij betuigd, dat zij zeer gaarne zouden zien, dat de 

 kinderen der radja's en verdere hoofden onderwijs in het lezen, schrijven en 

 rekenen erlangden; dan konden dezen op lateren leeftijd de brieven van het 

 Gouvernement zelven lezen, waardoor zij niet meer bloot zouden staan aan 

 verkeerde overbrenging; ook zouden de vreemde kooplieden hen dan niet meer 

 kunnen bedriegen. 



Hoe ongunstig dit onthouden van onderwijs op de ontwikkeling des volks 

 moge werken, getuigt hun laatste verlangen niettemin reeds van een begin 

 'van gevoel van behoefte aan onderwijs. 



De Timorezen zijn een krachtig en welgebouwd menschenras, in uiterlijk 

 voorkomen zeer verschillend van het eigenlijk Maleische. Dat zij tot het zuiver 

 Alfoersche ras zouden behooren, kan ik in geenen deele met Junghuhn instem- 

 men, even min als ik zulks van de Pasemahers op Sumatra kan aannemen (*). 

 Hunne lengte is in den regel iets boven die der strand-Maleijers, ofschoon ik 

 onder de Timorezen ook onderscheidene kort gebouwde, breed geschouderde 

 exemplaren heb aangetroffen. 



Hunne kleur is veel donkerder dan die der overige bewoners van den In- 

 dischen Archipel, vooral de Alfoeren (of Bataks) zijn oneindig lichter van tint. 

 Het haar is gekroesd, maar niet zoo Wollig als dat der eigenlijke negers. De 

 baard _is vol en soms vrij zwaar. Hunne gelaatstype verschilt ook aanmerkelijk 

 van die der Maleijers en Javanen en houdt het midden tusschen dat van den 

 Neger en Batakker of Alfoer. 



Het voorhoofd is iets hooger, de bovenwangstreek is minder breed, doordien 

 de jukbeenderen niet zoo kenmerkend uitsteken; dewijl de onderkaak daarbij 

 ook iets smaller is, heeft hun gelaat niet dien platten vorm van Javaan en 

 Maleijer. Evenmin is de neus, hoewel tamelijk breed gevleugeld, plat te 

 noemen, terwijl de lippen vrij dik, doch niet uitpuilend zijn. De Timorezen 

 hebben overigens sterk ontwikkelde spieren. 



Het is inderdaad een lust om de flinke kuiten en zwaar gespierde armen 

 van dit bergvolk te aanschouwen. 



Bij den eersten krijgsdans, welken ik bijwoonde, stelde de radja van Amfoeang 

 mij zijn eersten Meo of voorvechter voor. De kerel was ongeveer zes voet 

 lang, breed geschouderd en grof gespierd. Niet zonder trots werd ik op eenige 

 lanssteeken en kogelwonden gewezen. 



Maar ik had meer oogen voor den flinken regelmatigen ligchaamsbouw 

 van den man en hij was niet de eenige van die soort onder de volgelingen des- 

 radja's. 



Wanneer de feitor van Lèlogama of eenig ander hoofd met uitgestrekten 



(*) Immers de geschiedenis van Pasemah wijst op Javaansclie kolonisten, die zich in meerdere 

 of mindere mate met de daar levende Sumatranen (Lampongers ?) hebben vermengd. 



