— 204 — 



Zoo ook in den Solorarchipel en op Timor. De gebieders over soms vrij kleine 

 kampongs, welke op Java en Sumatra met den naam van loerah of kapala 

 kampong tevreden zijn, heeten hier Radja en dezen hebben hunne Radja moedah's, 

 Feitors of Kapiteins en tal van mindere hoofden. Maar de radja's mogen een 

 groot gebied hebben of een klein, zij oefenen hun prestige uit en het onkun- 

 dige, hoogst bijgeloovige volk volgt blind en slaafsch de bevelen dier hoofden. 



Nu zijn de vorsten van Sonnebait en Amfoeang vrij magtige gebieders. 

 Hun rijk is tamelijk uitgestrekt en zij kunnen dan ook met vrij wat meer regt 

 den titel voeren van radja dan menig ander. Maar hier komt ook weer de 

 titelzucht voor den dag, welligt gevoed of opgewekt door Nederlandsche hoof- 

 den van bestuur onder de O. I. Compagnie. De radja van Sonnebait wordt 

 meestal aangesproken met den titel van ,/Kesser", eene verbastering van het 

 woord keizer en die van Amfoeang begint dit voorbeeld al fraai te volgen. De 

 onder hen staande regenten hebben daarentegen den titel van ,/feitor" aange- 

 nomen, hetzij oorspronkelijk aan de Portugezen ontleend of in navolging van 

 den titel onzer vroegere residenten in de Molukken, welke insgelijks den titel 

 van feitor (koopman) voerden. 



Vervolgens is de titel van keizer weder in onderdeelen geputst geworden. 



Er zijn namelijk van het rijk van Sonnebait, tengevolge van twisten en 

 oorlogen, nu en dan enkele landschappen afgevallen, waarover thans afzonder- 

 lijke regenten het gebied voeren. Een dezer landjes heeft den naam bekomen 

 van klein Sonnebait en de man , die daar aan het hoofd staat, heet klein keizer, 

 in tegenstelling van den eigenlijken vorst van eerstgenoemd land, die zich thans 

 groot keizer laat noemen. 



De rijken Sonnebait en Amfoeang zijn in tamelijk groote districten ver- 

 deeld, waarover de feitors het gezag voeren en waaruit zij hunne inkomsten 

 trekken. De vorst heeft zelf ook een eigen district, waar hij gebiedt, woont 

 en van trekt, afgescheiden van hetgeen zijne feitors hem als hommage in le- 

 vensmiddelen enz. te leveren hebben. De magt der feitors is vrij onbeperkt 

 en de titel is in den regel erfelijk (*). 



De verblijfplaats der feitors wordt hun Batoe of tf steen" genoemd, omdat 

 zij zich meestal gevestigd hebben op den top van een heuvel of rots, die niet 

 altijd even gemakkelijk te genaken is. Zij leven daar als de oude baronnen 

 der middeleeuwen op hunne kasteelen en bestoken elkander van daar niet zelden. 



Is er oorlog, dan is het meestal tusschen de feitors onderling of een weer- 

 spannige is in verzet tegen zijn leenheer, iets wat vaak op afscheiding uitloopt. 



Uit dezen toestand is het ook te verklaren, dat de landbouw zoo weinig 



(*) Hierop maakt Baki Kooi wel eene uitzondering. Hij is thans erkend feitor von Sonnebait, 

 hoewel hij een vreemdeling is. Door beleid en schranderheid heeft hij zich een overwegenden in- 

 vloed weten te verschaffen en is door den keizer en een deel der Sonnebaitsche hoofden als feitor 

 gekozen. 



