— 205 — , 



en zoo gebrekkig wordt uitgeoefend in streken , die anders vruchtbaar genoeg 

 zijn om de moeite rijkelijk te beloonen. Vooreerst is een ieder beducht bij den 

 veldarbeid te zullen worden overvallen door een verbovgen vijand, die mannen, 

 vrouwen noch kinderen spaart, ten andere is men niet zeker van den oogst. 



Men plant dus slechts om in de hoog noodige behoefte te voorzien. Ook 

 heeft die toestand de zucht naar de zoogenaamde //mannelijke bedrijven 1 ' op den 

 voorgrond doen treden; de vrouw heeft derhalve voor planten en oogsten te zor- 

 gen; de man is jager, veedief of koppensneller. 



Ligt te begrijpen is het, dat door dit alles handwerken en nijverheid in het 

 binnenland ook nog geene hooge vlugt hebben genomen. De bedrijvigheid be- 

 paalt zich tot het bouwen van woningen, het kappen der zwaarste woudboomen , 

 als er een tuin moet gemaakt worden, het vlechten van manden en mattjes tot 

 eigen gebruik en het vervaardigen van grof aardewerk. De gouden en zilveren 

 sieraden aldaar in zwang zijn lomp en smakeloos en nog zijn het vreemdelingen, 

 die dezen tak van kunst vlijt uitoefenen. 



Enkele producten zijn er echter van Timoresche nijverheid, welke, vooral in 

 vredestijd,- ter markt komen: namelijk bijen was, pinangnoten en gedroogd 

 herten- en karbouwenvleesch. 



Ook is er uitvoer van ettelijke paarden van minder gezocht ras ; maar deze 

 tak van bedrijf kan als betrekkelijk onbeduidend worden aangemerkt, met het 

 oog op de uitmuntende en uitgestrekte grasvelden, welke ik allerwege in het 

 gebergte heb aangetroffen en waar eene paardenstoeterij met eenig beleid eene 

 uitmuntende zaak zou kunnen worden. Maar de Timorees is te onverschillig 

 om eenige zorg aan dezen tak van veeteelt te wijden. Waarschijnlijk houdt 

 hem ook de vrees voor paardendieverij hierin tegen. Hij stelt zich derhalve tevre- 

 den met de veulens, welke zijne merries buiten zijne bemoeijenis afwerpen. Daar- 

 bij bestaat op Timorde verkeerde en voor jonge paarden zeer smartelijke gewoonte 

 om énorm groote brandmerken als herkenningsmiddel aan te wenden. Elk in - 

 lander, die er paarden op na houdt, heeft zijn eigen //tjap." Gaat het paard in 

 andere handen over, dan komt naast of over het oude brandmerk een nieuw, 

 zoodat een groot aantal paarden door al die krullen, lijnen en cirkels er als 

 getatoueerd uitziet. Brandmerken van meer dan eene el lang zijn geene zeld- 

 zaamheid. 



Nu worden wel is waar een vrij groot aantal zeer gezochte paarden op 

 Java ingevoerd onder den naam van Timoresche, maar deze zijn hoofdzakelijk 

 afkomstig van de naburige eilanden Savoe, Rotti en Soemba. Deze zien er 

 minder gehavend en beter ontwikkeld uit dan de eigenlijk Timoresche paar- 

 den. Daarbij zijn zij grooter, vooral de Soembanesche, sierlijker van bouw 

 en vrij deugdzaam. Dit neemt echter niet weg, dat het Timoresche paard mede 

 zijne deugden heeft. Hoewel minder groot van stuk is het sterk, gehard te^cn 

 vermoeijenissen en een uitmuntend klimmer. Ik geloof dus te mogen aanne- 



