206 — 



men, dat bij veredeling van ras door kruising en ietwat meerdere zorg het 

 eigenlijk Timoresche paard weldra dat van Rotti en Savoe in deugdzaamheid 

 zou overtreffen. De graslanden in het gebergte waarborgen dit. 



De weinige producten van zijn vlijt en arbeid worden door den Timorees 

 ingeruild tegen geweeren, kruid, Europesche lijnwaden, Javaansche kains, grof 

 Engelsch en Chineesch aardewerk, kapmessen en arak. Van dit laatste artikel 

 is de consumptie nog al belangrijk. De meeste Timoresche hoofden zijn, wat 

 men noemt, stijve drinkers en vooral bij feesten worden groote hoeveelheden 

 arak verzwolgen. Geen huwelijksfeest of begrafenisplegtigheid of arak speelt 

 eene hoofdrol; zelfs het afnemen van een eed kan niet zonder arak geschieden. 

 De mindere man is hierin veel matiger. Trouwens, hij bezit de middelen dan 

 ook niet om zich dikwerf aan sterken drank te buiten te gaan, want daarvoor 

 zorgen de hoofden wel. Wil hij zich echter aan een teug verkwikken , dan 

 drinkt hij laroe of gegisten palmwijn, getrokken uit den lontar (Borassus fla- 

 belli form:), welke veel in de lage streken van Timor en omliggende eilanden 

 voorkomt onder den naam van Toeakboom. Hoe aangenaam van smaak de 

 versch getapte palmwijn moge wezen, is hij in gegisten toestand een afschu- 

 welijke, koppige drank, doch bij gebrek aan arak is hij den Timorees niette- 

 min zeer welkom. 



De godsdienst der Timorezen bestaat slechts in het offeren (soenggoe) aan 

 hemel- of aardgeesten op bepaalde tijden of bij gelegenheden, waarbij hunne 

 hulp , tusschenkomst of ook wel hunne verwijdering of bevrediging wordt verlangd. 



Hunne denkbeelden omtrent het Opperwezen, den toestand der ziel na den 

 dood en alles wat op geestelijk leven betrekking heeft, staan zeer natuurlijk in 

 evenredigheid tot hunne ontwikkeling. Men is gewoon bij de bespreking der 

 godsdienstige begrippen van onbeschaafde volken zich met de mededeeling te 

 vreden te stellen, dat die begrippen ,/duister en onbepaald" zijn. Deze afgesle- 

 ten uitdrukking latende voor hetgeen zij is, moet ik opmerken, dat de denk- 

 beelden van den Timorees omtrent het onstoffelijke eer bekrompen dan duister 

 zijn en dat hij eene vrij bepaalde godenleer geheel in overeenstemming met 

 zijne wereldbeschouwing bezit en eene daarmede overeenkomstigen cultus heeft. 

 Hemel- en aardgeesten zijn scherp afgescheiden. 



De ritus bij hunne goddienstoefeningen, zegge offerhanden, is duidelijk aan- 

 gegeven. Men weet wat en aan wien men op bepaalde tijden of zich voordoende 

 gelegenheden te offeren heeft. 



Is men echter bij groote algemeene rampen ten einde raad, dan wordt alleen 

 aan het hoogste wezen het hoogste offer gebragt! 



Wij zien dus, dat de Timorees een opperste wezen erkent. Dit heet Oesi 

 Nènoh of ,/Zonneheer." Als ondergeschikte hemelgeesten volgen op hem de maan 

 en de sterren. Van Oesi Nènoh gaat uit alle bezielende en verwarmende kracht, 

 welke vruchtbaarheid en gezondheid (in het algemeen) geeft. 



