— 15 — 



met het doel om zich te ververschen , te trachten meer Nederlandsche schepen, 

 die hij meende te Atjeh te zijn, onder zijn bevel te krijgen, en den Snlthan te 

 bewegen 'om zijne hoofdplaats Batoe Sawar voldoende te versterken om een 

 aanval van de Portugezen af te slaan. 



Er werd aldaar, tusschen den admiraal en den Snlthan, op 23 September 

 1606, een tweede verbond aangegaan Q), omdat het eerste niet dadelijk kon 

 worden ten uitvoer gelegd. Daarbij werd het eerste bevestigd, maar, wat aan- 

 gaat de verovering van Malakka, tot later uitgesteld. De Sulthan schonk aan 

 de Staten- Generaal een stuk grond, waar zij dat in zijne landen zouden begeeren, 

 om daar huizen en woningen te bouwen, en te bezitten als Malakka. 



Daarop keerde de admiraal Matelief naar Malakka terug, waar hij de Por- 

 tugesche vloot eenen gevoeligen slag toebragt; maar hij kon het beleg van de 

 stad niet hervatten en zeilde naar Keddah, waarna eenige schepen naar het 

 vaderland terugkeerden en de admiraal met de overigen over Bantam naar de 

 Molukkos vertrok. 



Uit het verhaal van deze expeditie van den admiraal Matelief, opgenomen 

 in het tweede deel van //Begin en Voortgang der O. I. Compagnie," waaraan 

 het vorenstaande grootendeels ontleend is, blijkt dat de toestand van Djohor 

 voor twee en eene halve eeuw niet beter was dan die van eenigen Maleischen 

 staat ten huidigen dage. De vorsten waren grootsprekers, zonder werkelijke 

 magt; tuk op geld en er steeds op bedacht om dat, onverschillig op welke wijze, 

 te verkrijgen; de grooten deden niets en lieten de mindere klassen voor zich 

 werken; de geringe man was gedemoraliseerd en slechts door dwang tot han- 

 delen te krijgen. Het land was rijk, maar de bevolking bleef arm, daar zij van 

 de vruchtbaarheid van den grond geen voordeel wist te trekken ( 3 ). 



Na eene reize door de Molukkos en naar China gemaakt te hebben, kwam 

 de admiraal Cornelis Matelief in October 1607 met drie schepen op de Oostkust 

 van het Maleische schiereiland. Daarvan zou het schip Mauritius laden te Patani, 

 waar toen reeds een Nederlandsch kantoor was. Het schip Erasmus zou trachten 

 te Djohor eene lading te krijgen, en het admiraalschip Oranje zou naar Bantam 

 zeilen. Dit laatste deed echter nog eerst Pahang aan en liet aldaar den koopman 

 Abraham van den Broeck, bestemd om naar Djohor te gaan, werwaarts ook 

 de fiskaal Martinus Apius zich met de Erasmus begaf. Deze bevond dat de 

 opperkoopman Cornelis Francx de zaken zeer in de war gebragt had, en ver- 

 trok in December 1607 naar Bantam, na den Sulthan van Djohor nogmaals 

 ernstig te hebben geraden zijne hoofdplaats te versterken. Hij bragt echter slechte 



(») Zie bijlage II. 



( 2 ) Eene zeer gunstige uitzondering op de Maleische vorsten maakt de tegenwoordige Toemeng- 

 goeng van Djohor, Aboe 13akar. Hij heeft te Singapoera eene goede Europesche opvoeding genoten 

 en heeft zijn land tot eenen grooten trap van welvaart gebragt. Hij is een vermogend man en spaart 

 kosten noch moeite om door goed onderwijs zijne bevolking te bcichavcn. 



