#zake van eigene verdeeldheden met nadruk niet wordt tegengegaan, ja men 

 //eerder gelooft dat Radja Soleiman en de vermogendste rijksgrooten dat bedek- 

 z/telijk favoreren en ondersteunen, om Daing Tjelak, in de oogen van Djohorezen 

 //veel te magtig, van buiten wat amusement te bezorgen; dus is een diep stil— 

 //zwijgen verre het raadzaamste." 



Wat het resultaat van de zending van Claas de Wind is geweest hébben, 

 wij niet gevonden. Wij vermoeden slechts dat Sulthan. Soleiman daarvan heeft 

 trachten gebruik te maken om zich bij de Oost-Indische Compagnie aan te slui- 

 ten. Misschien achtte hij het tijdstip gunstig, om zich van het Boegische juk 

 te ontslaan, want op den 7 den Mei 1745 was de rijksbestierdër Daing Tjelak 

 of Daing Pali gestorven; - de Gouverneur van Malakka schreef: misschien wel 

 door toegediend vergif ( 1 ). Dit kan dus zeer wel gebeurd zijn tijdens het aan^- 

 wezen te Riouw van Claas de Wind, wiens instructie gedagteekend was van 

 15 Februarij te voren, en die dus zeer mogelijk in het begin van April* te Riouw 

 kwam. De Sulthan heeft dus waarschijnlijk met de Wind, of althans kort nat. 

 diens vertrek, eenen brief gerigt aan den Gouverneur Generaal van Neder- 

 landsch-Indië, Avaarvan men melding vindt in eenen brief van den Gouverneur; 

 en Raad te Malakka aan den Sulthan, gedagteekend den 16 dén November 1745 ( 2 ); 

 Wat die brief van den Sulthan behelsde is niet vermeld in de te onzer beschik- 

 king staande stukken; maar hij bevatte, in elk. geval, een. belangrijk verzoek', 

 want de Gouverneur en Raad drukten den Sulthan zeer op het hart, dat hij 

 zijnerzijds ook bewijzen van goede gezindheid zou geven, opdat de Gouverneur 

 Generaal en de Raad van Indië //een des te spoediger besluit op deszelfs verzoek 

 z/favorabel mogten nemen." 



De brief, waarin deze aanbeveling vervat was, werd ook aan Sulthan 

 Soleiman overgebragt door den onderkoopman Claas de Wind, met het jagt de 

 Lijdzaamheid* Het hoofddoel van deze zending. is in de instructie voor de Wind,, 

 gedagteekend 16 November 1745 ( 3 ) omschreven als te zijn het indienen van 

 vertoogen wegens de stoute rooverijen in straat Malakka door de Maleijers en 

 de Boegies, die //bij menigte van vaartuigen, hier benoorden en bezuiden steeds 

 ^zwervende, de gewone handelaars afschrikken en zonder de minste betaling 

 //gewelddadig benemen hunne koopmanschappen en eetbare waren, onder pretext 



(!) Eene kronijk van Boegischen oorsprong beschuldigt Radja Ketjil van Trengganoe van 

 die vergiftiging. Hetzelfde verhaal plaatst het overlijden van Daing Tjelak op 20 Mei 1745. Aan 

 dezen onderkoning is te danken het invoeren van de gambier-kultuur op de lliouw-eilanden. Hij liet 

 daartoe zaad en planten van de kust van Sumatra komen. Deze kuituur kreeg eene zeer groote 

 uitbreiding en werd gedreven door Boegies en Maleijers, die Chinezen als koelies bezigden. Tot in 

 liet begin van deze eeuw waren de Boegies en Maleijers eigenaars der gambier-plantages. Eerst sedert 

 ruim vijftig jaren is die kuituur langzamerhand het eigendom geworden der Chinezen , zoodat thaa* 

 geen enkele Maleijer of Boegies meer gambier plant of fabriceert. 



( 2 ) Bijlage XII, naar eene kopij in het Archief te Malakka. 



( 3 ) Mede in het Archief Ie Malakka. 



