— 102 — 



//Djohor, des mogelijk, te doen verzoenen, op zoo eene wijze dat hem buiten 

 „toestemming van den vorst en de Compagnie alle apparentie op de Siaksche 

 //rivier in 't geheel benomen werd, — ■ zoo is, wat het opontbod van Radja Alam 

 //aangaat, verstaan hetzelve voor wel gedaan te houden; maar, aangezien uit 

 /,alle omstandigheden af te leiden is, dat Djohors koning, bevorens de magtig- 

 z/ste en ontzaglijkste vorst van dien oord, tegenwoordig een weinig meer dan 

 „een kind in 't stuk van regeren is, en het gedrag van Radja Mohamad het 

 //politieke systema en de eertijds gegevene instructive order ten zijnen voordee.le 

 „en nadeel van Radja Alam, bij brieve voorm:, als dan zoozeer niet te pas 

 //komende, veranderen doet, werd dienstig geacht, en over zulks besloten, om 

 z/laatstgem : bij de aanstaande onderhandelingen een weinig te cajoleren en omtrent 

 z/de rivier Siak in 't onzekere te laten. 



//Laatstelijk reflexie geslagen zijnde op 't verzoek van den koning van Treng- 

 zzganoe betreffende Siak en Selangoer, waarvan dezelve zegt, dat wel in de 

 //contracten gemeld wordt, maar hij enkel den naam draagt, ten einde die plaatsen 

 z/te beheerschen, met belofte dat de Compagnie alsdan meester zoude zijn van 

 z/alles wat langs de streek van Djohor viel, — zoo is gearresteerd dien vorst 

 //daarop te antwoorden, dat deswege wederom het noodige breedvoerig aan den 

 //Gouverneur van Malakka is aangeschreven, en dat men niet twijfelt of die zal 

 z/alles ten genoege uitvoeren/' 



Reeds vroeger had de Hooge Regering omgezien naar middelen om Radja 

 Mohamad te bedwingen. Het was niet voor het eerst dat bij de omschrevene 

 besoigne van 21 December 1759 eene verzoening met Radja Alam ter sprake 

 kwam. In het laatst van 1758 had die vorst de bemiddeling van den Sulthan 

 van Palembang ingeroepen om van de O. I. Compagnie vergiffenis te krijgen. 

 Volgens de besoigne der Hooge Regering van 16 Maart 1759 werd besloten den 

 Sulthan van Palembang //deugdelijk te vertoonen, dat Radja Alam, ten tijde 

 z/van 's Konings vader, het oog op Banka gehad, sedert te Malakka geoorlogd, 

 „en veel ander kwaad gedaan heeft, doch dat de Compagnie echter, indien hij 

 z/zich thans stil houdt, het gepasseerde alsdan wel wil vergeten, onder verdere 

 //voorhouding, dat Djohor 's Compagnies bondgenoot en Siak hare rivier is, en 

 //laatstelijk, dat deze Regering verwachten en gaarne zien zal, dat zijne Hoogheid 

 z/zich voor de intrigues van meerm: Radja Alam zal blijven wachten." 



Terwijl dus aan Radja Alam eenig vooruitzigt op verzoening met de Com- 

 pagnie werd gegeven, gebruikte dat ligchaam hem te gelijk, om te trachten 

 Radja Mohamad naar zijn zin te plooijen. Men vindt daarvan een sprekend 

 bewijs in het volgende uittreksel uit de besoigne der Hooge Regering van 1 Mei 

 1759, dat, om de wille der volledigheid, hoe onaangenaam ons thans ook de 

 stijl van diergelijke stukken moge klinken, wordt wedergegeven: //Mede is ver- 

 //Staan, ingevolge het gere markeerde door den afgaand Gouverneur bij des- 



