— 104 — 



daan had, in staat te zijn. Het was hem reeds onmogelijk zijne onderdanen 

 zoodanig in bedwang te houden, dat al het met de Compagnie omtrent den han- 

 del overeengekomene behoorlijk gehandhaafd werd. Van zijne onmagt bewust 

 en beducht voor de gevolgen, die de schending van het tractaat met de Com- 

 pagnie kon na zich slepen, gaf hij meer en meer toe aan liet natuurlijke gevoel 

 van wrevel, dat hem moest bezielen voor de magt, die den handel in zijn rijk 

 vernietigde en daarenboven hem nog zijnen mededinger naar de kroon als een 

 zwaard van Damocles voorhield. Zijne grooten en onderdanen zochten reeds hun 

 heil in den zeeroof; weldra ging ook hij in persoon daartoe over; en eindelijk 

 maakte hij een toeleg om de O. I. Compagnie geheel en al uit Siak te verdrij- 

 ven. De toeleg, — wij zullen het straks zien, — was verraderlijk, maar waar 

 zou Radja Mohamad loijauteit geleerd hebben? Zijne tijd en zijne omgeving wa- 

 ren niet geschikt om hem of eenigen anderen inlandschen vorst eerlijke denkbeel 

 den te doen krijgen. 



Alvorens de aanschrijving van de Hooge Regering van 21 December 17 59, om 

 te onderzoeken of misschien Radja Mohamad te knellende banden waren aange- 

 legd, Malakka bereikt had, was hij reeds in volslagen verzet tegen de O. I. 

 Compagnie gekomen en had hij dit betoond door eene afschuwelijke daad, die, 

 hoe men ze ook moge verklaren door de tijdsomstandigheden, niettemin geheel 

 onverschoonbaar blijft, wegens het aantal menschenlevens, dat hij, zonder de ge- 

 ringste noodzakelijkheid, aan zijnen wrevel opofferde. Hij overrompelde het 

 fortje op Poeloe Gontong en deed de bezetting geheel uitmoorden. De bijzon- 

 derheden van dit ongelukkige geval zijn ons getrouw bekend. 



Het bestuur van Malakka was reeds sedert eenigen tijd niet zeer gerust over 

 het fortje op Poeloe Gontong. De bezetting aldaar was in Julij 1759 gebragt 

 van 36 op 29 koppen, allen Europeanen. Weldra werd dit echter niet voldoen- 

 de geacht, toen de rooverijen van Radja Mohamad bekend werden, en daarom 

 werden in Oetober 1759 nog 26 Europesche militairen naar Gontong gezonden. 

 Het fortje was voorzien van negentien kanonnen, waarvan zes twaalfponders, drie 

 draaibassen en een mortier. De wal was vier tot vijf voeten dik, en de om- 

 trek was tot op een één-ponderschot ver geheel van geboomte en struiken ge- 

 zuiverd, zoodat het, met de bezetting van 55 man, waaronder slechts vier in- 

 landers, en ruim voorzien van amunitie, in genoegzamen staat van verdediging 

 tegen eenen inlandschen vijand was. Buitendien lagen er voor het fortje nog 

 een klein Compagnies vaartuig, de tandjong poera Pera, met vijf Europeanen en 

 twee inlanders, .en een ingehuurd particulier vaartuig, de pantjalang de Vier 

 Winden, met drie Europeanen en zeven inlanders. 



Radja Mohamad waagde dan ook geen openlijken aanval, maar bereikte 

 zijn doel door een laag verraad. Volgens het berigt van twee ooggetuigen, in- 

 landsche Christenen van Malakka, opvarenden van de Vier Winden, kwam Iia- 

 dja Mohamad in den morgen van 6 November 1759 voor Poeloe Gontong, niet 



