— 163 — 



Het verdient opmerking, dat de Sulthan tegen over den Heer Minjoot ten 

 stelligste ontkende eenig tractaat met den Heer Anderson of met het bestuur 

 van Poeloe Pinang te hebben gesloten, hoezeer het bestaan der met Anderson 

 medegegeven stukken voor den Heer Minjoot niet verborgen bleef. De Sulthan 

 zelf scheen daaraan dus geene kracht van tractaat toe. te kennen ('). 



De inwendige zaken te Siak gingen intusschen zeer slecht. Sulthan Ibrahim 

 bleef krankzinnig, en het werd onvermijdelijk hem te doen vervangen. Zijn zwager 

 Tongkoe Mohamad (sedert zijn overlijden meer bekend als Marhoem Besar), die 

 de betrekking bekleedde van Panghma Besar, trad dienaangaande in overleg met 

 de voornaamste grooten, en men kwam overeen den Tongkoe Besar (heer) van 

 Poeloe Lawan uit te noodigen om naar Siak over te komen. Dit was daarom 

 noodig, omdat de Tongkoe Besar, met name Tongkoe Hasim, een neef (broeders- 

 kind) was van Sulthan Ibrahim en van zijnen oom Sulthan Said Ali Abd'oel- 

 djalil SjafToedin) den titel had gekregen van Jang di pertoean moeda of Onder 

 Koning, die hem het regt gaf om een nieuw optredenden Sulthan uit te roepen 

 of aan den volke voorstellen. 



Tongkoe Hasim kwam te Siak en Tongkoe Mohamad liet de leiding der 

 zaak geheel aan hem over. Tongkoe Hasim eischte Tongkoe Mohamad op 

 den troon te plaatsen, maar deze bleef volstandig weigeren. Als reden hiervan 

 is mij door een van zijne zoons, Tongkoe Poetra ( 2 ), opgegeven, dat Tongkoe 

 Mohamad zich niet ten koste van zijnen zwager wilde bevoorregten. Deze fijn- 

 gevoeligheid is in een persoon, die jaren lang openbaar zeeroover en moordenaar 

 was geweest ( 3 ), moeijelijk aan te nemen. Zeer waarschijnlijk was de weigering 

 niet Tongkoe Hasim afgesproken, omdat de zaak op eene voor Tougkoe Moha- 

 mad meer voordeelige wijze was te regelen. 



Hoe dit zij, weinige dagen later liet Tongkoe Hasim al de hoofden, grooten 

 en aanzienlijken van Siak in de algemeene vergaderzaal bijeenkomen, waar hij 

 ook liet komen Tongkoe Ismaïi, de oudste zoon van Tongkoe Mohamad. Deze 

 was toen nog een zeer jong kind, dat gedragen moest worden. Tongkoe Ismaïi 

 weid naast Tongkoe Hasim nedergezet, en deze riep hem uit als Sultlian van 

 Siak en onderhoorigheden, onder den naam van Sulthan Abd'oeldjalil Djala'oedin. 

 J)it werd tot drie malen herhaald, waarna al de aauvvczigen hunne hulde aan 

 den jongen vorst betuigden, en een gastmaal de plegLigheid besloot. Sulthan 

 Ismaïi (onder dezen naam is hij tot heden toe bekend) werd niet op de gebruike- 

 lijke wijze onder het slaan van de eeretrom uitgeroepen, vooreerst wegens zijne 

 jeugd en ten tweede wegens de bijzondere omstandigheden, waarin Siak zich dooi- 

 de krankzinnigheid van den nog levenden Sulthan Ibrahim bevond. 



De verheffing van Sulthan Ismaïi had plaats in de maand Juuij of Julij 



(') Uit hel archief vau Malakka. 



( 2 ) Ucie weid latei onderkoning van bialc. 



_ 3 ; Dit won-U y;>k verklaard Iooï Anderson, Missioa, bl. 18j 



