— 16 6 — 



„een anderen Hoor erkennen, zal hem treffen, hetgeen de, Jang.di pertoean besar 

 „hem zal opleggen. 



„Dit is het erfelijk gebruik, dat onder de opvolgende geslachten niet gewij- 

 zigd is, in het koningrijk Siak Sri Indrapoera. Zoo is het." 



Ter zijde staat het zegel van Tongkoe Besar Ilasim, die zich daar op titelt: 

 Tongkoe Besar Said Sjarif Saif'oclalarn. 



De verheffing van den nog zoo jongen Tongkoe Soeloeng Bisnoe had eigen 

 lijk ten doel zijnen vader Toengkoe Mohamatl aan het bestuur te brengen. 

 De ware, wettige troonsopvolger was Tongkoe Soeloeng Laoet, de oudste zoon 

 van Sulthan Ibrahim. Ook hij was, volgens de bovengemelde acte, door zijnen 

 grootvader Sulthan Siak Ali aangewezen als een der beide prinsen, tusschen 

 welke eene keus moest worden gedaan bij de vervanging van Sulthan Ibrahim. 



Waarom Said AU Tongkoe Soeloeng Bisnoe zou hebben aangewezen met 

 voorbijgang van de broedeis van Tongkoe Soeloeng Laoet is duister. liet kan 

 niet geweest zijn om zijne goede hoedanigheden, want daarover kon men bij 

 het leven van- Said AU nog niet oordeelen, zijnde hij een zuigeling. Men mag 

 het er waarschijnlijk voor houden, dat de gansche aanbeveling slechts een ver- 

 zinsel was van Tongkoe Mohamad en zijne vrienden, om een schijn van wet- 

 tigheid te geven aan de keus van Tongkoe Mohamad's zoon boven de zoons van 

 Sulthan Ibrahim. De geheele handeling draagt het kenmerk van eene zamen- 

 spanning tusschen Tongkoe Mohamad, Tongkoe Ilasim van Poeloe-lawan en 

 Tougkoe Pangeran Soema di Laga of Said Zin. Deze laatste was reeds sedert 

 geruimen tijd het bestuur van Sulthan Ibrahim vijandig. Anderson vermeldt 

 dit in 1S2-3. Hii zal dus tegengegaan hebben, dat een zoon van dien Sulthan 

 op den troon kwam, ook met het oog op demogelijkheid, dat Sulthan Ibrahim 

 mogt herstellen, in welk geval het hem gemakkelijker zou zijn de plaats van 

 eenen zoon dan van eenen neef weder in te nemen. Maar ook hij zelf mogt 

 den troon niet bestijgen, want daardoor zou hij de afstammelingen van Sulthan 

 Said Ali daarvan verwijderd moeten hebben, en dat zou stellig niet zonder te- 

 genkanting van de zijde van die nakomelingschap hebben kunnen geschieden. 

 Evenmin kon Tongkoe Mohamad tot Sulthan verheven worden, want hij was 

 slechts de man van Said Ali's dochter Tongkoe Mandak. Eenig meer regt had 

 dan nog haar zoon Tongkoe Soeloeng Bisnoe Radja Ismaïl. En door dezen op 

 den troon te plaatsen, zoo het heette in overeenstemming met den wil van 

 wijlen Sulthan Said Ali, werd Tongkoe Mohamad in de daad vorst van Siak 

 en konden zijne vrienden daar ongestoord het voordeel van genieten. 



Tongkoe Mohamad, hoezeer het ambt van Panglima besar blijvende ver- 

 vullen, werd dan ook de voogd van zijnen jeugdigen zoon en bleef dit nog vele 

 jaren, daar Sulthan Ismaïl eerst op ruim twintigjarigen leeftijd het bestuur van 

 zijnen vader overnam. 



