__ 990 ■ 



iv.vu 



De voorstelling van het gebeurde is in dezen brief niet opregt. De Sulthan 

 zegt, dat de Hollanders eene krijgsinagt tegen Rionw zonden, om de Boegies 

 te onderwerpen en eenen Maleischen koning aan te stellen. Het was niet om 

 de Boegies te onderwerpen, maar om hen te verjagen; en het was niet om 

 eenen Maleischen koning aan te stellen, maar om den Maleischen koning, dus den 

 Sulthan, te ontslaan van het juk der Boegies, dat Riouw werd belegerd en in- 

 genomen. Verder zegt hij, dat de Resident Ruhdé het tusschen van Braam en 

 den Sulthan gesloten contract wijzigde. Aangenomen al eens, hoezeer geen 

 schijn van bewijs er van ergens door ons gevonden is, dat Ruhdé niet getrouw 

 het contract van 10 November 1784 naleefde, dit was ook, voor zooveel som- 

 mige punten van inwendig bestuur aanging, gewijzigd door de nieuwe over- 

 eenkomst, op 7 Februarij 1787 door den Sulthan in persoon te Malakka aan- 

 gegaan. Den 4 dei1 Maart daaraanvolgende kwam hij met dat contract te Riouw 

 terug, en het is immers onmogelijk, dat de Resident Ruhdé tusschen dien dag 

 en den 2 den Mei, zijnde die waarop de Ilanoens bij Riouw kwamen, dat con- 

 tract zoodanig geschonden zou hebben, — aangenomen al dat hij de wil daartoe 

 had, — dat de Sulthan daarin eene grief kon vinden ( 1 ). 



Wanneer men het vorenstaande zamenvat, dan komt men tot het besluit, 

 dat Sulthan Mahmoed met Radja Ali hebben zamengespannen om de Neder- 

 landers van Riouw te verdrijven. Hoe verdrietig het zijn moge zooveel valsch- 

 heid en kwade trouw te vinden bij eenen jongen vorst, die, al moge hij ook 

 benadeeld geweest zijn door het toenmaals zoo door Hollanders als Engelschen 

 voorgestaan monopoliestelsel, toch zeer zeker het onverdeelde bezit vanden troon 

 zijner vaderen aan de Nederlandsche Oost-Indische Compagnie te danken had, 

 men kan, men mag niet langer twijfelen aan een verraderlijk opzet om alle 

 banden met dat ligchaam op 'eene geweldige wijze te verbreken. En wat deed 

 de trouwelooze vorst toen zijn opzet gelukt was? Hij verliet Riouw, vlugtende 

 voor de hooge eischen der Ilanoens. Dezen hadden onmiddelijk den Sulthan 



Ali aan den Gouverneur-Generaal van Bengalen zond (zie bl. 209, vlg.). In dezen wordt die landvoogd 

 met de vleijendste uildrukkingen overladen; in genen is zijn officiële titel zelfs niet behoorlijk uit- 

 gedrukt. Waaraan is dit toe te schrijven ? Z >u het kunnen zijn omdat kapitein Glass de hand heeft 

 gehad in het stellen van den brief van Radja Ali? 



(!) Het contract kou op 2 Mei ter naauwernood in werkmg gebragt zijn, want op 2 April te 

 voren schreef de resident Ruhdé naar MalaJcka: //Na met Radja Indra Bongsoe twee dagen besteed 

 z/1e hebben tot het vergelijken der afschriften van de door Uwel Edele Gestrenge met den koning van 

 //Djohor, Pahang etc. gesloten conventie, het concept der conditicn en voorwaarden, op welke de gereg- 

 //tigheid van de aukerage der van hier vertrekkende vaartuigen zal geheven worden, en van het reglement 

 z/Op het zegel op en expeditiegeld van de hier verleend wordende passen, en de clausule van ieder 

 /,artikel dezer stukken, ter preventie van alle misverstand, te hebben geëxpliceerd, heb ik mij, op den 

 z/2G passato, voor de tweede maal bij den koning vervoegd en van Zijne Hoogheid verzocht de prompte 

 //volbrenging van het gestipuleerde, met belofte om zonder de minste afwijking van mijne zijde daar- 

 ,/aan te zullen voldoen." 



