— 303 — 



begeven zonder het goedvinden van den Gouverneur-Generaal , en dat de Sulthan , 

 wanneer hij zich weder oneerbiedig en ongehoorzaam jegens het Gouvernement 

 rnogt toonen, hij niet meer op dezelfs bescherming zou kunnen rekenen en voor- 

 zeker zijn rijk verliezen zou. 



Aan den onderkoning werd bij den tweeden lastbrief kenbaar gemaakt: dat 

 hij het contract had geschonden, door, buiten den Sulthan om, aan het Gou- 

 vernement te klagen over den Resident; dat hij tegen den hem bekenden wil 

 van de Regering had gehandeld door den Sulthan, ter begeleiding naar Treng- 

 ganoe, twee kruisbooten mede te geven, die hij tot weering van zeeroof binnen het 

 rijk moest aanhouden, en dat hij, bij herhaling van schending van het contract 

 of van oneerbiedigheid en ongehoorzaamheid jegens liet N. I. Gouvernement, 

 zijne betrekking van onderkoning zou verliezen. 



Bij beide lastbrieven werd ten slotte verklaard, dat de Resident Nieuwen- 

 huijzen het volle vertrouwen van het Gouvernement genoot en dus niet als 

 Resident van Riouw zou worden vervangen. Deze schrifturen werden den 3" 

 Januarij 1857, op eene plegtige wijs aan de beide vorsten voorgelezen en in 

 afschrift ter hand gesteld, en van het verbod aan den Sulthan om zijn rijk te 

 verlaten werd kennis gegeven aan den Gouverneur van Prince of Wales 

 Island, Singapoer en Malakka, onder mededeeling dat de Gouverneur-Generaal 

 den Sulthan geene vergunning zou geven om een der plaatsen onder des Gou- 

 vernements gebied te bezoeken, zonder voorafgaand overleg met en goedvinden 

 van hem, Gouverneur. 



Men had mogen verwachten, dat deze duidelijke en krachtige verhouding 

 van den wil der Regering en van de gevolgen, die het niet nakomen daarvan 

 voor hem zouden hebben, den Sulthan onderworpen en gehoorzaam zouden heb- 

 ben gemaakt. Maar hij kon zich niet lang schikken naar den dwang, die zijne 

 neigingen werd aangedaan. In Augustus 1857 kwam Sulthan Moethafar weder 

 te Penjingat en op den 30" der maand zeilde hij naar Singapoera, niettegen- 

 staande de ernstige aanmaning van den Resident om dit natelaten. 



De Regering kon nu niet anders doen dan uitvoering geven aan de den 

 Sulthan eenmaal gedane bedreiging om hem van het leen van zijn rijk ver- 

 vallen te verklaren. Eene andere handelwijze zou hebben geleid tot groote in- 

 consequentie, die aan zwakheid of magt zou worden toegeschreven en aan de 

 waardigheid van het Gouvernement zou hebben te kort gedaan. Mitsdien werd 

 onder dagteekening van 23 September 1857, uitgevaardigd het volgende: 



I MANIFEST. 



IN NAAM DES KONINGS! 

 DE GOUVERNEUR-GENERAAL VAN NEÜERLANDSCU-INDli: 

 De Raad van NederJandsc/i-Liriië gehoord 

 In overweging genomen hebbende: 

 dat tengevolge van door de vorsten van het rijk van Imigga en Riouw 





