— 328 — 



verliet de kommandant dus het tooncel der plaats gehad hebbende krijgsbe- 

 drijven, zijnde eene maand, nadat onze krijgsmagt zich op de soengsi Sampei 

 vertoond had, in welk tijdsverloop van al de grootheid en het vertiouwei 

 op zijne magt van den Panglima besar niets was overgebleven dan een veer- 

 tigtal in gebrek en ellende ronddoolende aanhangers, die van lieverlede of hun 

 einde in de moerassen moesten vinden of door de in de rivier van Ritten ge- 

 stationneerde magt met behulp der bevolking moestsn worden opgevat, dan wel 

 wien het gelukken mogt, geholpen door den vroege ren invloed, die zij op deze 

 vreesachtige inboorlingen uitoefenden, een goed heenkomen te vinden naar de 

 Britsche bezittingen of wel naar Toengkal of Djambi. 



Deze zoo wel uitgevoerde expeditie droeg de goedkeuring weg van de Re- 

 gering en van het Opperbestuur. De Koning gaf een blijk van Z. M. hoog« 

 ingenomenheid er mede door aan een der stjomschepen van de koninklijke ma- 

 rine den naam te geven van Reie/i en belooningen toetekenneu aan hen die er 

 zich bij hadden onderscheiden. [ l ) 



Na den val van zijnen eenigen getrouwen volgeling te Ritteh en ziende 

 dat het Nederlandsch Indisch Gouvernement met kracht de nieuwe orde van 

 zaken in Lingga en Riouw wilde handhaven , verliet Tongkoe Mahmoed , de 

 gewezen Sulthan, heimelijk Singapoera, waar hij gevaar liep van door zijne 

 voormalige vrienden wegens schulden gegijzeld te worden. Hij begaf zich naar 

 Pahang, van waar uit hij, in 1859, door tusschen komst» van een zijner aan- 

 verwanten, genaamd Tongkoe Long, nog eene poging deed om, door de be- 

 middeling van den Resident van Banka, door het N. I. Gouvernement weder 

 in genade te worden aangenomen. Aan Tongkoe Long werd echter te kennen 

 gegeven dat het aanbod, Tongkoe Mahmoed bij den brief van den Algemee- 

 nen Secretaris gedaan, om op Java zich te vestigen en daar een onderstand 

 te genieten, gestand gedaan, maar dat overigens in gcene verdere onderhan- 

 delingen met hem getreden zou worden. 



Sedert trachtte Tongkoe Mahmoed niet meer zich met het Gouvernement 

 te verzoenen, maar poogde hij zich in de Maleische staten van het schierei- 

 land eene positie te scheppen en zich als de regtmatige Sulthan van Djohor 

 te doen erkennen. De tijden waren daarvoor echter niet gunstig. De inland- 

 sche vorsten en grooten waren niet genegen zich op te offeren voor een ander, 

 al ware die het wettige hoofd van de Djohorsche dynastie. Het duurde dan 

 ook niet lang óf Tongkoe Mahmoed geraakte in onmin met den Bandahara 

 van Pahang en moe^t hij dat land verlaten. Hij toog toen naar zijn oom, den 

 Sulthan van Trengganoe, dien hij weldra wikkelde in zulke hevige onaan- 

 genaamheden met het Engelsch bestuur, dat het de expulsie van Tongkoe Mah- 

 moed eischte en, toen daaraan niet spoedig werd voldaan, den Sulthan van Treng- 



(i) Zie bijlage XLII. 



