_ 2* — 



het proza-teksten betreft, ieder exemplaar op zich zelf is, en omdat zij later wellicht 

 nog eens zullen kunnen dienen om tot het vinden van de ware oorspronkelijke 

 lezing den weg te wijzen. Verschillende plaatsen in den tekst, dien men ook 

 vermoeden moet, dat hij eenige elders niet voorkomende woorden bevat, zijn on- 

 verstaanbaar, althans voor schrijver dezes. Slechts een stipt referaat van het 

 aangetroffene kan aan hetgeen weergegeven wordt, waarde bijzetten, ook al moe- 

 ten die onverstaanbare gedeelten voorloopig als zoovele onopgeloste, en misschien 

 onoplosbare raadsels blijven paradeeren. 



Hoe en wanneer de tekst, op het bestaan waarvan reeds jaren geleden de 

 aandacht gevestigd werd door Friederich, van Bloemen Waanders en van der 

 Tuuk ] ), vervaardigd werd, laat zich niet zoo nauwkeurig uitmaken als wenschelijk 

 zou kunnen worden geacht. 



Uit de kolophons van de handschriften C en B blijkt het, dat hij in het 

 begin der 16 e Caka-eeuw reeds bestond, en uit het boek zelf, dat althaus het laatste 

 er in vermelde feit niet vóór het begin der 15 e van dezelfde jaartelling te boek 

 kan zijn gesteld. Maar daarnevens wettigt de kroniekmatige vorm van het laat- 

 ste gedeelte van het geschrift het vermoeden, dat de tekst gaandeweg ontstond, en 

 dus, gedeeltelijk althans, ouder is, ook al zou het boek in den vorm, waarin wij 

 het thans hebben, vervaardigd zijn naar aanteekeningen in zulk een trant verzameld. 

 De taal zou daartegen niet pleiten, want het is meer dan waarschijnlijk, dat in 

 het laatste gedeelte der Majapahitsche periode, die hier blijkt geduurd te hebben 

 van ± 1200—1400 Qaka of 1278—1478 A. D, het Javaansch reeds een phase 

 was ingetreden als door het idioom van de Pararaton wordt vertegenwoordigd. 2 ) 



Zou uit het juist veronderstelde reeds kunnen volgen dat de Pararaton een 

 boek was van een zekere historische beteekenis, ook zonder dat het direct noodig 

 is, dat het uitgesproken vermoeden juist is, mag reeds hier geconstateerd wor- 

 den dat verschillende gedeelten er van op eene merkwaardige wijze door geheel 

 onafhankelijke mededeelingen van buiten af en van anderen aard, bevestigd wor- 

 den, en dat men veilig stellen kan, dat hetgeen men er in aantreft althans in 

 hoofdzaak vertrouwen verdient. Daarover hier uitvoeriger te worden is niet noo- 

 dig, de lezer zij verwezen naar den tekst zelf en naar de uiteenzettingen te vinden 

 tusschen de vertaling, ten opzichte van welke laatste het niet ongepast schijnt 



1) Zie Voorloopig verslag van het eiland Bali, Verli. Kat. Gen., XXII, bl. 21; Tijdschr. Ind. T. L. 

 en Vk., VIII, bl. 155; en Not. B. G. XV (1877) bl. 115. 



2) Dit laatste is af te leiden uit Cohen Stuart's Kawi oorkonde no. IV en de opschriften van Puku- 

 han duku, Jiyu en Majajajer. Men vergete niet dat de taal van officieele stukken steeds iet of wat ouder- 

 wetscli is. De ouderdom van de Pararaton eenigszins nader te bepalen door middel van bet jaartal in de 

 Rangga lawe, die op ons boek berust, zie beneden, is ondoenlijk. In de shiglcala, waarin de eeuwcijfers niet 

 genoemd zijn, — ta ya tvapitati beteekent, ook daar, „dat moet gezegd worden", — hebben de woorden wisaya 

 en rasa hunne gewone waarde, 5 en 6, naar alle waarschijnlijkheid niet, zooals uit de berekening van den datum, 

 wwe giwa viraspatVna mraheng halima wisnwdrtha trayodaqi, d. i. Donderdag-Kaliwwan, wuhu Mrakih, 13 

 Krsyapaksa V, voor de jaren 1465, !5G5 en 1665 Caka, aan den dag treedt. 



