Hoofdstuk VI. — 89 — Aanteekening. 



meer geloof dan het Javaansche, zooals bijv. ten opzichte van de opgegeven reden 

 der komst van die Chineesche troepen, hoewel het volstrekt niet onmogelijk is, 

 dat die beide prinsessen, bijv. aan de bevelhebbers, toch toegezegd zijn, en het 

 verraad aan het escorte gepleegd zeer wel hebben plaats gehad op de in de Para- 

 raton beschreven wijze, doch het is niet noodig zich daarin verder te verdiepen. 

 Alleen dien ik er hier, behalve op hetgeen boven in een noot reeds op- 

 gemerkt werd over het jaar, waarin Meng Ch'i moet zijn gezonden, op te wijzen, 

 dat ik in een zeker opzicht met den Heer Groeneveldt meen te moeten verschil- 

 len in de opvatting van de uitdrukking Javanen, die men ook in het hier gege- 

 ven referaat aantreft in het gedeelte, waar men zich tegen de landing der ex- 

 peditie verzetten wil. Blijkens bl. 33 (159) der Notes is het zijne overtuiging, 

 dat men er troepen van Kalang of andere Javanen, die zich aan hen hadden on- 

 derworpen, in zien moet, op mij maakt het den indruk, dat zulks de bedoeling 

 niet kan zijn. Met opzet intusschen heb ik hierboven het betrokken gedeelte der 

 Notes zoo weer gegeven, dat de onzekerheid ook hier in dat referaat niet is weg- 

 genomen. Maar er dient opgemerkt te worden, dat hier in deze Chineesche teksten 

 met Java blijkbaar bedoeld is het oude Tnmapël, en met Tumapan dus ook Java. 

 Er wordt uitdrukkelijk onderscheid gemaakt tusschen Java en Kalang. Eenmaal 

 heet het: Java en de daar dichtbij gelegen streek Kalang, en dan weer, als 

 Java zich met Kalang verbindt, zie bl. 28 (151) en 26 (152). Als de Chineezen 

 reeds tot Majapahit zijn voortgetrokken en zij zich daar bevinden, komen de troepen 

 van Haji (Jaya) katong van Kalang pas uit het zuidoosten, het zuidwesten, en uit 

 het ?, en vóór hun komst wist men niet waar zij waren, terwijl Tuhan Pijaya een 

 boodschap zond, die toch hierop neerkomt, dat zijn vijand hem reeds tot in Majapa- 

 hit zou hebben gezocht. Aan te nemen, dat deze gelegerd was tusschen deze plaats 

 en die waar de Chineezen hun kamp hadden gemaakt, gaat moeielijk, en als dit 

 juist is, dan kunnen de Javanen, die de landing wilden beletten, ook weer geen 

 lieden van Daha (Kalang) zijn geweest. Wel is waar wordt er in de Chineesche 

 teksten niet uitdrukkelijk gewaagd van verraad door Tuhan Pijaya gepleegd in 

 het begin der expeditie, doch die drie gezonden hoofdofficieren waren toch naar 

 Majapahit, en niet naar Kalang gedirigeerd geweest. Ook brachten zij een antwoord 

 van daar, en niet van Haji (Jaya) katong, van wiens bestaan, zulk een indruk 

 maakt het althans op mij, zij eerst later kennis kregen. Ook is het niet wel te 

 denken, dat de aan de monding der bedoelde rivier gelegerde Javanen, zoo dit 

 lieden van Haji (Jaya) katong waren geweest, die drie officieren daar, waar zij toch 

 passeeren moesten om de plaats hunner bestemming te bereiken, zouden hebben 

 doorgelaten, om zich tot Tuhan Pijaya te begeven. Nu blijft nog wel de mo- 

 gelijkheid open, dat lieden van Haji Katang die plaats zouden hebben bezet, nadat 

 de vooruitgezonden officieren hun, duidelijkheidshalve zegge men eerste, bezoek 

 aan Tuhan Pijaya hadden gebracht, doch alsdan is hetgeen er verder wordt ver- 

 haald evenzeer niet goed te begrijpen, want Tuhan Pijaya meldt daarop, dat 



